Etik Kurulları Yönetmelik

 

15 Şubat 2014
CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 28914
Orman ve Su İşleri Bakanlığından:
HAYVAN DENEYLERİ ETİK KURULLARININ ÇALIŞMA USUL VE
ESASLARINA DAİR YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, deney hayvanları ile
yapılacak olan bilimsel araştırma, test, eğitim, öğretim gibi temel
etkinliklerde kullanılan yöntem ve materyaller ile ilgili kabul edilebilir etik
standartların belirlenmesine, hayvan deneyleri merkezi etik kurulu ve hayvan
deneyleri yerel etik kurullarının kuruluş ve çalışmalarına, yapılması planlanan
işlemlerin sunulmasına, araştırma ve çalışma önerilerinin incelenmesi ve izin verilmesine,
uygulamaların izlenmesine, deney hayvanları üzerinde yapılan bütün
prosedürlerin kayıt altına alınmalarına ve bu prosedürlerin anında ya da geriye
doğru izlenebilmelerine, bütün işlemlerin denetlenebilirliğinin sağlanmasına ve
ilgili işlemlerin gerektiğinde sonlandırılmalarına ilişkin esasları
belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, kamu kurum ve kuruluşları ile
özel kuruluşlarda deney amacıyla kullanılacak hayvanların kullanımından önce
alınması gereken izinleri, bu amaçla hayvan deneyleri merkezi etik kurulu ile
hayvan deneyleri yerel etik kurullarının oluşturulması, bu kurulların çalışma
usul ve esasları, görevleri, eğitim, denetim ve yükümlülüklerini kapsar.
(2) Bu Yönetmelik;
a) Deneysel olmayan tarımsal uygulamaları,
b) Deneysel olmayan klinik veteriner hekimliği
uygulamalarını,
c) Veteriner sağlık ürünlerine pazarlama yetkisi
verilebilmesi için gereken klinik deneyleri,
ç) Kayıtlı veya onaylı hayvancılık işletmelerinin yapmakla
yükümlü olduğu uygulamaları,
d) Birincil amacı bir hayvanın kimliklendirilmesi olan
uygulamaları,
kapsamaz.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik 24/6/2004 tarihli ve 5199 sayılı
Hayvanları Koruma Kanununun 9 uncu ve 17 nci maddelerine dayanılarak ve
2010/63/EU sayılı Bilimsel Amaçlarla Kullanılan Hayvanların Korunmasına İlişkin
Avrupa Birliği Direktifine paralel olarak hazırlanmıştır.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Orman ve Su İşleri Bakanlığını,
b) CITES Sözleşmesi: 20/6/1996 tarihli ve 22672 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Nesli Tehlikede Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin
Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşmeyi,
c) Çalışma izni: Deney hayvanı kullanıcı, üretici ve
tedarikçi kuruluşlara Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca verilen belgeyi,
ç) Deney: Bilimsel amaçlarla hayvanlar üzerinde
gerçekleştirilecek her türlü prosedür veya prosedürler bütününü,
d) Deney hayvanı: Prosedürlerde kullanılan, serbest yaşayan
veya çoğalan larva biçimleri, canlı kafadanbacaklılar ve normal fetal
gelişimlerinin son üçte birlik döneminden itibaren memeliler dahil, insan
olmayan herhangi bir omurgalı canlıyı,
e) Deney ünitesi: Hayvanlar üzerinde her türlü prosedür veya
prosedürlerin gerçekleştirildiği, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından çalışma
izni bulunan birimleri,
f) Etik: Araştırmalarda kullanılacak hayvanlarla ilgili
olarak insan ve hayvan yaşamını ilgilendiren bilimlerde yapılabilecek
hareketlerin sınırları, hayvana yönelik yapılacak tutum ve davranışa yol
gösterici evrensel kuralları,
g) Genel Müdür: Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürünü,
ğ) Genel Müdürlük: Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel
Müdürlüğünü,
h) HADMEK: Hayvan Deneyleri Merkezi Etik Kurulunu,
ı) HADYEK: Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulunu,
i) Hayvan refahı birimi: Üretici, tedarikçi, kullanıcı ve
araştırmaya yetkili kuruluşlarda kurulması zorunlu olan, hayvanların refahı ve
bakımından sorumlu, veteriner hekim, veteriner sağlık teknikeri veya veteriner
sağlık teknisyeni unvanına sahip en az bir kişiden, kullanıcı kuruluşlarda ise
bu unvanlardan birine sahip bir kişiye ilaveten biri yerel etik kurul üyesi
olmak üzere en fazla üç kişiden oluşan birimi,
j) İnsancıl öldürme metodu: Hayvanın kendi türüne has, en az
fiziksel ve duyusal ağrı, eziyet ve sıkıntıya maruz kalacağı şekilde yaşamının
sonlandırılmasını,
k) İn vivo deney: Canlı ortamda yapılan deneyi,
l) İyi laboratuvar uygulamaları: Klinik çalışmalar dışındaki
sağlık ve çevre güvenliği çalışmalarının planlanması, yapılması, izlenmesi, kaydedilmesi,
arşivlenmesi ve rapor edilmesi şartları ve yönetim usulleri ile ilgili kalite
sistemini,
m) Kullanıcı: Hayvanları prosedürlerde kullanmaya yetkili
olan kişiyi,
n) Kuruluş: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca çalışma
izni bulunan, müştemilatı ile birlikte açık, kapalı, yarı açık, her türlü sabit
ya da taşınabilir tesis, bina veya binalar grubunu,
o) Proje: Tanımlanmış bilimsel bir amacı olan ve bir ya da
daha fazla prosedürü kapsayan iş programını,
ö) Prosedür: Hayvanların; doğurtulması, kuluçkadan
çıkarılması ya da genetiği değiştirilmiş hayvan soyunun devam ettirilmesi
süreçleri dahil, iyi veteriner hekimlik uygulamalarına uygun olarak bir iğnenin
batırılmasının yarattığına eşit veya daha fazla acı, eziyet, ızdırap veya
kalıcı hasara sebep olabilecek şekilde, bilinen veya bilinmeyen sonuçları olan,
deneysel, diğer bilimsel veya eğitici amaçlarla kullanılmasını,
p) Sekreterya: Etik kurullarda gerekli koordinasyonu
sağlayan, yazışmaları yapan ve kayıtları tutan kişi veya kişileri,
r) Tekniker: Lise öğrenimi üzerine iki yıl süreli Veteriner
Sağlık Önlisans programlarından mezun olan kişiyi,
s) Teknisyen: Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Tarım Meslek
Lisesi Veteriner Sağlık Bölümü ile daha önce Gıda, Tarım ve Hayvancılık
Bakanlığına bağlı olan Veteriner Sağlık Meslek Lisesi, Hayvan Sağlığı Memurları
Okulu, Hayvan Sağlığı Memurları Meslek Lisesi okullarından herhangi birinden
mezun kişiyi,
ş) TÜBİTAK: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma
Kurumunu,
t) Tür: Ortak özellikler taşıyan ve kendi aralarında
döllenerek üreyebilen akraba canlıları içeren biyolojik grubu,
u) 3R ilkesi: Mümkün olan her durumda, canlı hayvan yerine
bilimsel açıdan geçerli başka alternatif bir yöntem ya da deneme stratejisinin
uygulaması, proje hedeflerinden ödün vermeden kullanılacak hayvan sayısının
olabildiğince azaltılması, hayvanlara acı, eziyet, ızdırap çektirecek ve kalıcı
hasar yapacak prosedürlerin iyileştirilerek hayvan refahının artırılmasını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Deney Hayvanının Kullanılma Amaçları, Etik Kurulların
Kuruluş, Görev Süresi, Çalışma Yöntemi, Görev ve Yetkileri
Deney hayvanının kullanılma amaçları
MADDE 5 – (1) Deney hayvanlarının kullanılma amaçları
aşağıda belirtilmiştir:
a) Temel araştırmalar.
b) Aşağıdaki amaçlardan herhangi birini taşıyan
translasyonel veya uygulamalı araştırmalar:
1) İnsan, hayvan veya bitkilerdeki hastalık, sağlık
bozuklukları ve diğer anormalliklerin önlenmesi, tanı, tedavisi veya bunlardan
kaçınma.
2) İnsan, hayvan veya bitkilerdeki fizyolojik bozuklukların
incelenmesi, belirlenmesi, düzeltilmesi veya modifikasyonu.
3) Hayvanların refahı ve tarımsal amaçlarla yetiştirilen
hayvanların üretim şartlarının iyileştirilmesi.
c) (b) bendinde belirtilen amaçlardan herhangi biri için,
ilaçlar, gıda hammaddeleri, yem hammaddeleri, başka maddeler ve ürünlerin
kalite, etkinlik ve güvenilirliklerinin geliştirilmesi, üretilmesi ve test
edilmesi.
ç) İnsan ve hayvan sağlığı ve refahı için doğal çevrenin
korunması.
d) Türlerin korunmasını amaçlayan araştırmalar.
e) Mesleki becerilerin kazandırılması, sürdürülmesi veya
geliştirilmesi için yüksek öğrenim veya eğitimi.
f) Adli tıp soruşturmaları.
HADMEK’in kuruluşu ve çalışma yöntemi
MADDE 6 – (1) HADMEK bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden
itibaren altı ay içinde teşekkül eder. HADMEK;
a) Bakanlıktan; genel müdür, genel müdür yardımcısı, daire
başkanı, şube müdürü ve hukuk müşavirliğinden bir hukukçu üye,
b) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından hayvan
deneylerinde en az iki yıl tecrübeli üç temsilci,
c) Sağlık Bakanlığından hayvan deneylerinde en az iki yıl
tecrübeli üç temsilci,
ç) Veteriner fakültelerinden hayvan deneylerinde en az iki
yıl tecrübeli üç öğretim üyesi,
d) Tıp fakültelerinden hayvan deneylerinde en az iki yıl
tecrübeli üç öğretim üyesi,
e) Türk Tabipleri Birliği ve Türk Veteriner Hekimleri
Birliğinden birer temsilci,
f) TÜBİTAK’tan bir veteriner hekim temsilci,
g) Hayvanları korumaya yönelik sivil toplum örgütlerinden
bir üye,
olmak üzere yirmibir üyeden oluşur.
(2) HADMEK üyelerinin seçimi;
a) Genel Müdür, genel müdür yardımcısı, daire başkanı, şube
müdürü ve hukukçu üye HADMEK’in daimi üyesidir.
b) HADMEK üyelerinden daimi üyeler hariç diğer kurum ve
kuruluşlarca belirlenen üyelerin atamaları Bakanlık tarafından yapılır.
(3) HADMEK toplantısına, Bakanlık üyelerinden katılım
sağlayan en üst düzey temsilci başkanlık eder.
(4) Daimi üyeler hariç diğer üyelerin görev süresi dört
yıldır. Görev süresi biten üye yeniden atanabilir. Bir takvim yılı içerisinde
izinsiz ve mazeretsiz olarak üst üste üç toplantıya katılmayan üyenin üyeliği
kendiliğinden düşer. Üyelik sıfatının ölüm, emeklilik, ayrılma gibi herhangi
bir sebeple sona ermesi veya üyeliğin düşmesi halinde, yerine aynı usulle ve
kalan süreyi tamamlamak üzere ayrılan üyenin niteliklerini taşıyan yeni bir üye
görevlendirilir.
(5) HADMEK ve HADYEK arasındaki koordinasyon genel müdürlük
tarafından sağlanır. HADMEK sekretaryası hizmetleri, ilgili şube müdürlüğünce
yürütülür.
(6) HADMEK, başkanın belirleyeceği gündemle üç ayda bir
toplanır. Toplantı gündemini de içeren davet yazısı, toplantı tarihinden en geç
on gün öncesinden HADMEK üyelerine gönderilir. Kurul, başkanın gerek görmesi
halinde üyelere en geç on gün öncesinden haber verilmek suretiyle de
toplanabilir.
(7) HADMEK, üyelerin en az üçte ikisinin katılımı ile
toplanır. Kararlar oy çokluğu ile alınır, oyların eşitliği halinde başkanın oyu
yönünde karar verilir.
HADMEK’in görevleri
MADDE 7 – (1) HADMEK’in görevleri şunlardır:
a) Deney hayvanlarının kullanılmasına dair etik ilkeleri
belirlemek.
b) HADYEK yönergelerini onaylamak ve 21 inci maddeye göre
feshetmek.
c) HADYEK’lerin bu Yönetmelik hükümlerine göre çalışıp
çalışmadığını denetlemek, yıllık raporlarını değerlendirmek.
ç) HADMEK tarafından onaylanan yönergeye ve bu Yönetmeliğe
aykırı hareket eden HADYEK’lerin çalışmalarını 21 inci maddeye göre durdurmak.
d) HADYEK’lerin hizmet verdiği üretici ve kullanıcı kurum ve
kuruluşlardaki deney şartlarını ve laboratuvarları bu Yönetmelik hükümleri
çerçevesinde denetlemek.
e) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak deney hayvanı
kullanılmasını engellemek amacıyla gerekli girişimleri yapmak.
f) HADYEK’lerin verdiği kararlara yapılan itirazları
değerlendirmek, gerekli görülmesi halinde dosyaları yeniden incelemek üzere
gerekçeleri ile birlikte ilgili HADYEK’e geri göndermek.
g) HADYEK’lerin deney hayvanı kullanımı ve bakımı ile ilgili
araştırmacı, tekniker, teknisyen, hayvan bakıcıları ve diğer yardımcı personele
yönelik verilen eğitim programlarının usul ve esaslarını belirlemek ve
denetlemek.
ğ) Deney hayvanı kullanım sertifikalarının denkliklerini
değerlendirmek.
h) Ülke çapında deney hayvanlarının deneylerde
kullanılmasına dair yıllık istatistik bilgileri toplamak ve yayınlamak.
ı) Gerektiğinde eğitim programları düzenlemek.
HADYEK’in kuruluşu ve çalışma yöntemi
MADDE 8 – (1) HADYEK aşağıdaki şekilde kurulur:
a) 5199 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükmü gereğince, Gıda,
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından çalışma izinli deney hayvanı ünitesi bulunan
resmi ve özel kurum ve kuruluşlar ile yüksek öğretim kurumları HADYEK
kurabilir. HADYEK ve hayvan refahı birimi bulunmayan kurum ve kuruluşlarda
hayvan deneyleri yapılamaz.
b) HADYEK kurulabilmesi için, kurum bünyesinde asgari olarak
hayvanların tür özellikleri gözetilerek, stressiz ve sakin bir hayat
sürdürebilecekleri, veteriner hizmetlerinin verildiği Gıda, Tarım ve
Hayvancılık Bakanlığından çalışma izinli bir deney hayvanı ünitesi
bulundurulması zorunludur.
(2) HADYEK’de asgari olarak aşağıda nitelikleri belirtilen
üyelerin bulunması gereklidir:
a) Kurum veya kuruluş içinde deney hayvanı yetiştirilmesi,
üretilmesi bakımından sorumlu ve deney hayvanları kullanım sertifikasına sahip,
tam gün ünitede çalışan, hayvan deneyleri konusunda en az bir yıl tecrübeli bir
veteriner hekim.
b) Kurum veya kuruluş içinde deney hayvanları ile çalışma
yapan birimlerden bir temsilci.
c) Kendisi ve birinci derece yakınları, hayvanlar üzerinde
deneysel çalışma yapmayan ve kuruluş ile çıkar ilişkisi olmayan Türkiye
Cumhuriyeti vatandaşı bir kişi.
ç) Kurum veya kuruluş ile çıkar ilişkisi olmayan sivil
toplum kuruluşuna üye Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bir kişi.
(3) HADYEK’te görev alacak en az bir üyenin in vivo hayvan
deneylerinde en az bir yıl tecrübeli ve doktora veya tıpta uzmanlık derecesine sahip
olması gereklidir. HADYEK’te tıp veya veteriner hekim etiği uzmanlarının da
bulunması tercih edilir. Kurum ve kuruluşlar ihtiyaçlarına ve idari yapısına
göre HADYEK kompozisyonunu belirleyebilirler. HADYEK gerektiğinde başka
alanların uzmanlarından görüş alabilir, toplantılara davet edebilir. HADYEK en
az beş, en fazla 21 üyeden oluşur.
(4) HADYEK üyelerinin görevlendirilmesi ile ilgili olarak;
a) HADYEK başkanı, başkan vekili ve üyeleri; üniversitelerde
rektör, diğer kurum ve kuruluşlarda ise en üst düzey yönetici onayı ile
görevlendirilir.
b) HADYEK başkanı ve veteriner hekim kurum veya kuruluşun
tam zamanlı çalışanı olmak zorundadır. Bunun dışındaki üyeler, kurum veya
kuruluş dışından da görevlendirilebilir.
c) Atamalar veya onay ile görevlendirilmelere dair
değişiklikler bir ay içinde HADMEK’e bildirilir.
ç) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket ettiği tespit
edilen kişiler HADYEK üyesi olarak görevlendirilemez.
(5) Kurum ve kuruluşlarda HADYEK sekreteryası,
üniversitelerde rektör, diğer kurum ve kuruluşlarda ise en üst düzey yönetici
onayı ile görevlendirilir. HADYEK’in düzenli çalışması, başvuruların alınması,
değerlendirilmesi ve arşivlenmesi amacıyla ayrı bir çalışma birimi oluşturulur.
(6) HADYEK üyelerinin görev süresi dört yıldır. Görev süresi
biten üye yeniden atanabilir veya onay ile görevlendirilebilir. Bir takvim yılı
içerisinde izinsiz ve mazeretsiz olarak üst üste üç toplantıya katılmayan
üyenin üyeliği düşer. Üyelik sıfatının ölüm, emeklilik, ayrılma gibi herhangi
bir sebeple sona ermesi halinde, yerine aynı usulle ve kalan süreyi tamamlamak
üzere ayrılan üyenin niteliklerini taşıyan yeni bir üye görevlendirilir.
(7) HADYEK, yönergesi HADMEK tarafından onaylandıktan sonra
faaliyetine başlar.
(8) HADYEK aşağıda belirtildiği şekilde çalışır:
a) HADYEK, kurul başkanının belirleyeceği gündemle en az
ayda bir defa, üyelerin en az üçte ikisinin katılımı ile toplanır.
b) HADYEK toplantısında kararlar oy çokluğu ile alınır. Oy
eşitliği halinde başkanın oyu yönünde karar verilir.
c) Her kurul kendi çalışma usul ve esaslarını belirleyen bir
yönerge hazırlar.
ç) Kurumlarda kullanılan tüm deney hayvanlarına ilişkin
kayıtlar, hayvan refahı biriminde görevli deney hayvanı yetiştirilmesi, üretimi
ve bakımından sorumlu veteriner hekim tarafından tutulur veya tutturulur. Söz
konusu kayıtlarda temin edilen hayvanların sayıları, türleri, temin edildikleri
yerler, kullanıcı kuruluşa geldiği tarih ve yapılan tüm işlemler bulunur. Bu
kayıtlar en az beş yıl süreyle muhafaza edilir.
d) HADYEK, yapılacak başvuruları değerlendirmek için bir
form hazırlar. Formda aşağıdaki bilgilerin bulunması zorunludur:
1) Proje adı.
2) Proje yürütücüsü ve diğer araştırıcıların adı, adresi,
görev yeri, imzası.
3) Prosedürün yapılacağı yer ve süresi.
4) Canlı hayvanlar üzerinde prosedür uygulayacakların eğitim
sertifikaları.
5) Başvuru tarihi.
6) Proje önerisi.
7) Günlük dille yazılmış teknik olmayan proje özeti.
8) Hayvan kaynakları, tahmini hayvan sayısı, türü ve yaşı.
9) Hayvanlar üzerinde gerçekleştirilecek prosedürler.
10) Prosedürlerin sebep olacağı acı, eziyet, ızdırap ve
kalıcı hasar düzeyi.
11) 3R ilkesinin prosedürlerde uygulanma şekli.
12) Kullanılması planlanan anestezi, analjezi ve diğer ağrı
kesici yöntemler.
13) Hayvanların yaşamları boyunca acı ve ızdırap çekmemesi
ya da çektikleri ızdırabın azaltılması için alınacak önlemler.
14) Prosedürlerin sonlandırılmasında insancıl öldürme
metodunun belirlenmesi.
15) Hayvan sayısını ve prosedürlerin sebep olacağı acı,
eziyet, ızdırap ya da olası çevresel etkileri asgariye indirmek için
uygulanacak deneysel veya gözlemsel stratejiler ile veri analiz usulleri.
16) Hayvanların birden fazla projede kullanılıp
kullanılmayacağı.
17) Hayvanların barındırma, yetiştirme ve bakım şartları.
18) Projede yer alanların yetkinliği.
19) Taahhütname.
e) HADYEK tarafından projelere azami beş yıl süre ile izin
verilir, süre uzatımı talebi olması halinde, talebin gerekçelendirilmesi
şartıyla ek süre verilebilir.
f) Bütün başvurular ve alınan kararlar, tarih ve sayı
numarası verilerek kayıt altına alınır. Kayıtlar en az beş yıl süreyle muhafaza
edilir.
g) Başvurular, proje yürütücüsü tarafından yapılır. Tez
çalışmaları için yürütücü, danışman öğretim üyesidir.
ğ) HADYEK, yaptığı değerlendirme neticesinde uygun,
düzeltilmesi gerekir, şartlı olarak uygun ya da uygun değildir şeklinde karar
verir. Kararlar başvuru sahibine başvurunun yapıldığı tarihten itibaren kırk iş
günü içinde yazılı olarak bildirilir. Bu süre proje değerlendirmesini de
kapsar. Projenin karmaşıklığı veya birden çok bilim dalını ilgilendirdiği
hallerde, HADYEK sözü edilen süreyi bir defaya mahsus olmak üzere onbeş iş
gününü geçmeyecek şekilde uzatabilir. Uzatma sebebi ve süresi
gerekçelendirilerek, süre sona ermeden yürütücü bilgilendirilir. HADYEK, bir
projenin yapılabilirliğini sınamak amacıyla az sayıda hayvan üzerinde ön
deneylerin yapılmasını isteyebilir. Bu durumda kesin karar, “şartlı olarak
uygun” kararı verilen projelerdeki usullere göre verilir.
h) HADYEK üyelerine ait başvurular görüşülürken ilgili kurul
üyesi görüşmelere katılamaz ve oy kullanamaz.
ı) Hakkında “Düzeltilmesi gerekir” kararı verilen projeler,
düzeltildikten sonra tekrar değerlendirilir. “Şartlı olarak uygun” kararı
verilen projeler, HADYEK tarafından belirlenecek bir süre boyunca, hayvan
refahı birimi tarafından izlenip, istenen şartların yerine getirilip
getirilmediği değerlendirildikten sonra uygun ya da uygun değildir şeklinde
karara bağlanır ve proje ile ilgili HADYEK’e rapor verilir.
i) İzin verilen projelerde hayvan refahını olumsuz
etkileyecek herhangi bir değişiklik olup olmadığı yerel etik kurulu tarafından
denetlenir. Yerel etik kurulu, onaylanan projeye uyulmaması durumunda, verilen
izni iptal eder. İznin iptal edilmesi durumunda; hayvan refahı birimi
tarafından, projede kullanılan veya kullanılması öngörülen hayvanların
refahının olumsuz yönde etkilenmemesi sağlanır.
j) HADYEK onayı alındıktan sonra projedeki ve çalışmaya
katılacak kişilerdeki değişiklikler proje yürütücüsü tarafından HADYEK’e yazılı
olarak bildirilir ve onayı alınır.
k) Aşağıdaki müdahaleler HADYEK iznine tabi değildir:
1) Teşhis ve tedavi amaçlı klinik uygulamalar.
2) Ölü hayvan veya dokusu, mezbaha materyalleri, atık
fetuslar ile yapılan prosedürler.
3) Süt sağma.
4) Dışkı veya altlık örneği toplama.
5) Sürüntü ile örnek alma.
l) Tür tanımlama ile ilgili doğadan yaban hayvanı
kullanılmasında Genel Müdürlükten alınan izin, HADYEK izni yerine geçer.
m) Saha araştırmalarının birden fazla ilde yürütülmesi
halinde sadece bir yerin HADYEK onayının alınması yeterlidir.
n) Kayıtlar HADMEK ve Bakanlığın denetimine açık tutulur.
HADYEK, gerektiğinde konusunda deneyimli uzmanların yazılı görüşlerini alabilir
veya HADYEK toplantısına davet ederek sözlü veya yazılı görüş isteyebilir.
HADYEK’in görevleri
MADDE 9 – (1) HADYEK’in görevleri şunlardır:
a) Bu Yönetmelik hükümleri ile HADMEK’in belirlediği etik
ilkeler ve iyi laboratuvar uygulamaları çerçevesinde kendi çalışma usul ve
esasları hakkında yönerge hazırlamak.
b) Deney hayvanları üzerinde yapılacak tüm işlemlerin etik
yönden kabul edilebilir sınırlarını belirleyerek yapılacak işlemlere ilişkin
protokolleri onaylamak veya gerekçeli olarak red etmek.
c) Kurum içinde deney hayvanı kullanılması sürecinin 3R
ilkelerine ve etik kurallara uygun olarak sürdürülmesini denetlemek, bu amaçla
gerekli düzenlemeleri yapmak.
ç) Deney hayvanı kullanılarak elde edilenlerle aynı veya
daha yüksek düzeyde bilgi sağlayabilecek ancak hayvan kullanılmayan veya en az
sayıda hayvan kullanılan ya da daha az acı verilen prosedürler içeren
alternatif yöntemlerin geliştirilmesine ve doğrulanmasına katkıda bulunacak ve
bu alanda araştırmayı teşvik edecek uygulamalar yapmak.
d) Deney hayvanları üzerinde yapılacak işlemlerin onaylanmış
protokole uygun olarak yapılmasını sağlamak, gerektiğinde sonlandırmasına karar
vermek.
e) Deney hayvanlarıyla çalışacak personelin gerekli eğitimi
almasını sağlamak ve deney hayvanı kullanım sertifikası bulunması şartıyla
hayvan deneyleri yapılmasına izin vermek. Bu amaçla gerektiğinde sertifika
programları düzenlemek.
f) Deney hayvanlarının üretim, yetiştirme, barındırma ve
nakil şartları ile deneylerin yapıldığı laboratuvar şartlarının ve ekipmanının
etik yönden uygun olup olmadığını denetlemek.
g) Deney hayvanı kullanımı ile ilgili olarak istatistiki
veri tabloları ile yıllık faaliyet raporunu hazırlayarak HADMEK’e sunmak.
ğ) Deneysel çalışmalar sonunda ortaya çıkan atıklar ve tıbbi
atıkların 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili mevzuat
çerçevesince bertarafını sağlamak.
h) 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun ve ilgili
mevzuatın getirdiği hükümler çerçevesinde, deney hayvanlarının kayıt altına
alınmalarını ve izlenebilmelerini sağlamak.
ı) Düzenlenecek eğitim sertifika programlarını otuz gün önce
HADMEK’e bildirmek.
i) Düzenledikleri sertifika eğitim programları ve eğitim
sonunda başarılı olarak sertifika alan kursiyerler ile ilgili bilgileri
HADMEK’e bildirmek.
j) Deneyde kullanılan hayvanların, prosedür sonrası
sahiplendirilmesi veya çiftçilik sistemine iadesinde sakınca görülüp
görülmediği hakkında karar vermek.
HADYEK’in çalışma ilkeleri
MADDE 10 – (1) HADYEK aşağıda belirtilen ilkeler
doğrultusunda çalışır:
a) Bilimsel araştırmalarda kullanılması zorunlu olan deney
hayvanlarına kötü muameleleri engellemek.
b) Deney hayvanlarının 5 inci maddede belirtilen amaçlar
kapsamında kullanılmasını sağlamak.
c) Ağır acı, stres ya da buna denk eziyet veren deneylerde
bir hayvanın bir defadan fazla kullanılmamasını, zorunlu olarak kullanılması
gerekiyorsa bunun sağlam bilimsel gerekçelere dayandırılmasını sağlamak.
ç) Eğitim amaçlı kongre, konferans ve seminerlerde ağrı ve
acı veren deneylerin yapılmamasını sağlamak.
d) Bilimsel açıdan güvenilir verinin, hayvanlara mümkün
olduğu kadar az acı çektirerek ve onları en az strese sokarak elde edilmesini
sağlamak.
e) Araştırmalar süresince kullanılan deney hayvanlarına,
türüne uygun şartlar hazırlamak ve en iyi fizyolojik, davranışsal ve çevresel
şartların teminini sağlamak.
f) Uygun şekilde eğitilmiş personel tarafından uygun
şartlarda deney hayvanı bakımını sağlamak.
g) Canlı hayvanlarda yapılacak deney amaçlı çalışmaların
sorumlu veteriner hekim gözetiminde yapılmasını sağlamak.
ğ) Araştırıcılar tarafından, deneylerin hangi durumlar
yerine getirildiğinde sonlandırılacağına dair hedef noktaların belirlenmesini
sağlamak.
h) Araştırılan bilginin elde edilmesinde geçerliliği
ıspatlanmış alternatif usuller varsa hayvan deneylerini etik olarak uygun
görmemek ve daha önceden ayrıntılı olarak yapılmış deneylerin tekrar edilmesine
engel olmak.
ı) Deney için en uygun hayvan türü ve yöntemin seçilmesini
ve bilimsel olarak anlamlı sonuç verebilecek en az sayıda hayvan kullanılmasını
sağlamak.
i) Deney hayvanlarına gereksiz acı ve ağrı verecek
deneylerde uygun bir anestezi usulünün uygulanmasını ve araştırmalarda uygun
ağrı kesici ve anestezi kullanılmasını sağlamak.
j) Anestezinin, hayvan için deneyin kendisinden daha fazla
travmatik olması ve deneyin amacına uygun olmaması durumunda yapılmasını
engellemek.
k) Deneyin etik ilkeler çerçevesinde yapılması ve amacına
uygun olması için veteriner hekim kararı ile;
1) Anesteziden çıktığında önemli oranda acıya maruz kalacak
olan hayvanın ağrı kesici ile tedavi edilmesini, tedavi edilmesi mümkün değilse
insancıl bir metotla öldürülmesini,
2) Deney hayvanının araştırma sürecinde ya da sonunda
hayatına son verilmesi işlemlerinin uygun gerekçelerle yapılmasını,
3) Şiddetli ve sürekli ağrı çeken veya normal hayatını
sürdüremeyecek duruma gelen deney hayvanları ile sağlığı ve çevresi için risk
oluşturabilecek deney hayvanlarının insancıl bir metotla yaşamalarına son
verilmesini,
sağlamak.
l) Araştırmada kullanılan ve yaşamalarını sürdüren deney
hayvanlarına, deney sonunda sağlıklı yaşam şartlarının teminini sağlamak.
m) Hayvanları ağır ve uzun süreli acıya maruz bırakacak
deneylerin yapılmasına, etik ilkeler ile araştırmadan elde edilecek fayda ve
hayvanların çekeceği acı dikkate alınarak karar vermek.
n) Bilimsel hedeften uzaklaşılmadığı ve hayvanın refahının
bozulmadığı sürece hayvanlar üzerinde birden fazla uygulama yaparak, deneyde
kullanılan hayvanların sayısını azaltmak.
o) Deneyde kullanılarak ölen hayvanların doku ve
organlarının paylaşılması kapsamında diğer başvurularda değerlendirilmesini
sağlamak.
ö) Uzun süreli olması muhtemel şiddetli acı, eziyet ve
ızdırapla sonuçlanan ve düzeltilmesi mümkün olmayan uygulamalardan kaçınmak.
p) Yalnızca kendi bünyesindeki hayvan refahı biriminin
denetiminde gerçekleştirilecek prosedürlere izin vermek.
r) Onay verilen projelerde, içerikte ve çalışmaya katılacak
kişilerde yapılacak değişiklikleri takip etmek ve gerekli izinlerin alınmasını
sağlamak.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Deney Hayvanı ve Araştırmalara İlişkin Uygulamalar
Deney hayvanları
MADDE 11 – (1) HADYEK’in çalışmalarında kullanılacak
hayvanlara ilişkin hususlar:
a) Deney hayvanları üzerinde yapılacak tüm prosedürlerin
HADYEK tarafından onaylanmış olması zorunludur.
b) HADYEK tarafından yapılan düzenlemelere uygun olarak
alınmış bir genel veya özel istisna olmadıkça, deneylerde kullanılacak;
1) Fare (Mus musculus),
2) Sıçan (Rattus norvegicus),
3) Kobay (Cavia pocellus),
4) Suriye (altın) hamsteri (Mesocricetus auratus),
5) Çin hamsteri (Cricetulus griseus),
6) Moğolistan gerbili (Meriones unguiculatus),
7) Tavşan (Oryctolagus cuniculus),
8) Köpek (Canis familiaris),
9) Kedi (Felis catus),
10) İnsan dışı primatların bütün türleri
11) Kurbağa [Xenopus (laevis, tropicalis), Rana (temporaria,
pipiens)],
12) Zebra balığı (Danio rerio),
türlerinin ve deneyde kullanılacak tüm hayvanların kayıtlı
yasal deney hayvanı üreticisi ve tedarikçilerinden alınmış olması şartı aranır.
c) Kedi, köpek gibi evcil türlerin sokakta başıboş olanları,
deneylerde kullanılmaz. Ancak, hayvanların sağlık ve refahı ile ilgili çalışmalara
ihtiyaç duyulması, çevre, insan ve hayvan sağlığına karşı ciddi tehlike
oluşturması ve çalışmanın amacının sadece başıboş hayvan kullanılarak
gerçekleştirilebileceğine dair bilimsel gerekçeler sunulması hallerinde bu
hayvanlar deneylerde kullanılabilir.
ç) İnsan dışı primatların deneylerde kullanılmasına,
istisnai durumlarda ve prosedürün amacının insan dışı primatlar dışında bir tür
kullanılarak gerçekleştirilemeyeceğine dair bilimsel bir gerekçe mevcutsa izin
verilir.
d) Büyük kuyruksuz maymunlar deneylerde kullanılamaz.
e) Ulusal mevzuat ve uluslararası sözleşmeler çerçevesinde
nesli tehlike altında olan ve korunan türler ile CITES Sözleşmesinin Ek-1
Listesindeki türlerin kullanılmasına aşağıda belirtilen durumlarda izin
verilir:
1) Prosedür, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin
(1) numaralı alt bendi ile (c) ve (d) bentlerinde belirtilen amaçlardan birine
sahipse.
2) Prosedürün amacının söz konusu türlerin dışındaki türler
ile gerçekleştirilemeyeceğine dair bilimsel bir gerekçe mevcutsa.
f) Doğadan alınmış yaban hayvanı üzerinde yapılacak deney
bir bilimsel gerekçeyle; ancak diğer hayvanların deneyin amacı bakımından
yeterli olmaması halinde onaylanır. Bu konuda yapılan çalışmalarda HADYEK
onayından sonra Genel Müdürlükten izin alınır.
Anestezi ve anestezi uygulanması, öldürme ve deneylerde
şiddet sınıflandırması ile ilgili işlemler
MADDE 12 – (1) Anestezi ve anestezi uygulanması, öldürme ve
deneylerde şiddet sınıflandırması ile ilgili işlemler Gıda, Tarım ve
Hayvancılık Bakanlığınca 13/12/2011 tarihli ve 28141 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Hayvanların Refah
ve Korunmasına Dair Yönetmeliğin 21 inci ve 22 nci maddeleri ile Ek-8 ve Ek-9’a
göre yapılır.
Hayvanların deneylerde tekrar kullanımı
MADDE 13 – (1) Daha önce bir ya da birkaç deneyde kullanılan
bir hayvanın tekrar kullanılmasına aşağıdaki durumlarda izin verilir:
a) Daha önceki deneylerin gerçek şiddeti “hafif” veya “orta”
ise.
b) Hayvanın genel sağlık durumu tamamen eski haline
dönmüşse.
c) Yeni deney “hafif”, “orta” veya “ düzelmez” olarak
sınıflandırılmışsa.
ç) Hayvan üzerinde daha önce gerçekleştirilen prosedürleri
değerlendirebilecek bir veteriner hekim tarafından uygun bulunmuşsa.
(2) İstisnai durumlarda, (a) bendini uygulama dışı bırakacak
şekilde ve hayvanın veteriner hekim tarafından muayene edilmesinden sonra,
hayvanın şiddetli acı, ızdırap veya eşdeğerini içeren bir deneyde birden fazla
kullanılmaması şartıyla bir hayvanın tekrar kullanılmasına izin verilebilir.
Deneyin sonlandırılması
MADDE 14 – (1) Deneyle ilgili olarak daha fazla gözlemin
yapılamayacağı hallerde ya da genetiği değiştirilmiş hayvan soyları ve
nesilleri artık takip edilmiyorsa veya sürekli devam eden bir şekilde iğne
batırılmasına eşdeğer ya da daha fazla acı, eziyet, ızdırap ve kalıcı hasar
yaşaması bekleniyorsa deney sonlandırılır.
(2) Deneyin sonunda, bir hayvanın yaşamaya devam etmesine
dair karar bir veteriner hekim tarafından alınır. Bir hayvanın yaşatılmaya
devam etmesi durumunda, sağlık durumuna uygun bakım ve barınma hizmeti
sağlanır. Hayvan orta veya şiddetli acı, eziyet, ızdırap ve kalıcı hasar
yaşamaya devam ediyorsa öldürülür.
Projelerin değerlendirilmesi
MADDE 15 – (1) Projeler;
a) Bilimsel, eğitsel veya yasal gerekçeleri,
b) Hayvan kullanımı gerekçeleri,
c) Prosedürlerin mümkün olan en insani ve çevreye duyarlı
şekilde gerçekleştirilmesinin tasarlanması,
ç) Tahmin edilen bilimsel faydaları ve eğitim yönünden
değeri,
d) 3R ilkesine uyumu,
e) Prosedür şiddetinin sınıflandırılması,
f) Elde edilecek fayda ve hayvanların çekeceği acı,
g) Öldürme metotları, prosedürler, anestezi, tekrar
kullanım, bakım ve barınma şartlarının mer’i mevzuata uygunluğu,
ğ) Geriye dönük değerlendirmenin yapılıp yapılmayacağı ve ne
zaman yapılacağına karar verilmesi,
kriterlerine göre HADYEK tarafından değerlendirilir.
(2) HADYEK tarafından proje değerlendirmesini yapacak
uzmanların; 3R ilkesi, deney tasarımı, hayvan deneyleri pratik uygulamaları,
yaban hayvanları deneyleri pratik uygulamaları veya hayvan bakım ve beslenmesi
konusunda yetkin olmasına göre seçilmesine dikkat edilir.
(3) Proje değerlendirmesi şeffaf olmalıdır. Fikri mülkiyet
haklarının ve gizli bilgilerin korunması için, proje değerlendirmesi tarafsız
bir şekilde gerçekleştirilir ve bağımsız tarafların görüşlerini de
kapsayabilir.
Proje özetleri
MADDE 16 – (1) Fikri mülkiyet hakkı ve gizli bilgilerin
korunmasına tabi olarak, teknik olmayan proje özeti aşağıdaki hususları kapsar:
a) Tahmin edilen hasar ve faydalar ile kullanılan hayvan
kimliği de dahil, projenin hedefleri hakkında bilgiyi.
b) 3R ilkesine uyulduğunu.
(2) Teknik olmayan proje özeti anonim olacak şekilde ve
kullanıcı ile personelin ad ve adreslerini içermeyecek şekilde hazırlanır.
(3)  HADYEK, teknik
olmayan proje özetinde projenin geriye dönük değerlendirme sürecine tabi
tutulup tutulmayacağı ve bu sürenin sınırının belirtilmesini talep edebilir. Bu
durumda, teknik olmayan proje özetinin geriye dönük değerlendirmenin
sonuçlarıyla güncelleştirilmesini sağlar.
(4)  Bakanlıkça veri
tabanı oluşturulması durumunda, yetki verilen projelerin teknik olmayan proje
özetleri ve bunlarda yapılan güncellemeler bu veri tabanında yayınlanır.
Geriye dönük değerlendirme
MADDE 17 – (1) HADYEK izni alınarak sonuçlandırılan projeler
ile ilgili geriye dönük değerlendirme yapılması kararı alınması halinde HADYEK’e
ibraz edilen dokümanlara göre aşağıdaki hususlar değerlendirilir:
a) Projenin amaçlarına ulaşılıp ulaşılamadığı.
b) Kullanılan hayvan türlerinin sayısı, hayvanlara verilen
zarar ve prosedürlerin şiddeti.
c) 3R prensibinin uygulanmasına katkıda bulunabilecek
unsurlar.
(2) İnsan dışı primatların kullanıldığı tüm projeler ve uzun
süreli ve iyileştirilemeyen şiddetli ağrı, eziyet ve ızdırap içeren prosedürler
de dahil “şiddetli” olarak sınıflandırılan prosedürleri içeren projeler geriye
dönük değerlendirmeye tabi tutulur.
(3) İkinci fıkra hükümleri dışındaki projeler geriye dönük
değerlendirmeden muaf tutulabilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Eğitim
Deney hayvanı ile uğraşacak personelin eğitimi
MADDE 18 – (1) Deney hayvanı ile uğraşacak personelin
eğitiminde uyulması gerekli hususlar aşağıda belirtilmiştir:
a) Deney hayvanı ile uğraşan veya uğraşacak araştırıcıların
eğitilmesi için eğitim programlarının düzenlenmesi, deney hayvanları kullanım
sertifika programlarının açılması, düzenlenmesi ve yürütülmesinden HADYEK
sorumludur. Bu programlarda başarılı olanlara, ilgili HADYEK tarafından deney
hayvanı kullanım sertifikası verilir.
b) Deney hayvanı kullanarak her türlü eğitim, araştırma,
uygulama ve test yapmak isteyen veya bu programların yapılmasında deney
hayvanlarına dokunarak katkıda bulunan öğrenciler, araştırmacılar, akademik,
sağlık, teknik ve idari personel deney hayvanı kullanıcısı olarak kabul edilir.
c) Deney hayvanı kullanıcıları, sertifika almadan bu
hayvanlar üzerinde deney, eğitim, test amacıyla işlem yapamaz ve çalışma
mekanlarında bu hayvanları barındıramazlar. Çiftlik hayvanlarıyla yapılacak
araştırmalarda araştırma ekibinin içinde bir veteriner hekimin bulunması
zorunludur. Bu durumda veteriner hekimin deney hayvanları kullanım sertifikası
bulunması gerekli değildir.
ç) HADYEK; deney hayvanı üretilmesi ve yetiştirilmesi ile
sorumlu personelin asgari olarak bilgilendirilmesi ve uyulması gereken usul ve
esasları içeren bir meslek içi eğitim programı hazırlar ve periyodik olarak
uygulanmasını denetler.
d) HADYEK onayına sunulan çalışmada, deney hayvanı kullanan
kişinin kullanım sertifikası olmaması halinde bu çalışmaya onay verilmez.
e) Bir araştırıcı, kendi sertifikası olmaması halinde
araştırma yürütücüsü olarak başka kişilerle ortak çalışma yapmak amacıyla
HADYEK’e başvurabilir. Kendisinin katıldığı, ancak doğrudan deney hayvanlarıyla
prosedür uygulamayan araştırmacılar, sertifikalı deney hayvanı kullanıcılarının
yardımıyla deneylerini sürdürebilirler.
f) Deney hayvanları kullanım sertifikası programlarının
içeriği HADMEK tarafından alınacak kararla belirlenerek tüm HADYEK’lere
bildirilir.
g) HADMEK gerektiğinde sertifika programlarını
güncelleyebilir.
ğ) Deney hayvanları kullanım sertifika programlarında
derslerin %80’ine devam etmek zorunludur.
h) Kursiyerlerin sertifika alabilmeleri için kurs sonunda
yapılacak olan sınavda 100 üzerinden en az 70 puan almaları gereklidir.
ı) Sertifika eğitim programlarının nasıl yürütüleceği HADYEK
tarafından belirlenir.
i) Bu Yönetmelik hükümlerine göre düzenlenen deney
hayvanları kullanım sertifika programlarına kayıt yaptırarak devam ve başarı
şartlarını yerine getiren kursiyerlere “Deney Hayvanları Kullanım
Sertifikası” verilir. Deney hayvanları kullanım sertifikası, ilgili HADYEK
başkanı ve üniversitelerde rektör, diğer kurum ve kuruluşlarda ise en üst düzey
yönetici tarafından imzalanır.
j) HADYEK’ler düzenleyecekleri sertifika eğitim
programlarını otuz gün önce HADMEK’e bildirmekle yükümlüdür.
k) HADYEK’ler düzenledikleri sertifika eğitim programları
sonunda başarılı olarak sertifika alan kursiyerler ile bilgileri HADMEK’e
bildirmekle yükümlüdür.
l) Bu Yönetmelik hükümleri haricinde başka kurumlardan
alınmış olan deney hayvanları kullanım sertifikaları ya da benzerlerinin bu
Yönetmelik hükümlerine göre eşdeğer olup olmadıklarına HADMEK karar verir.
m) Lisans veya yüksek lisans düzeyinde deney hayvanı
kullanımı ile ilgili alınmış olan eğitimlerin sertifika programına eşdeğer olup
olmadığına HADYEK karar verir, uygun olduğuna karar verilen eğitim programlarını
tamamlayanlara HADYEK tarafından sertifika verilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Kayıt ve deney hayvanlarının kimliklendirilmesi
MADDE 19 – (1) Deney hayvanlarının kayıt altına alınması ve
kimliklendirilmesi, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca 13/12/2011 tarihli
ve 28141 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar
İçin Kullanılan Hayvanların Refah ve Korunmasına Dair Yönetmeliğin 34, 35 ve 36
ncı maddelerine göre yapılır. Kayıtlar HADMEK kararı doğrultusunda Bakanlıkça
istenilen istatistik formlarında belirlenen bilgileri kapsar.
Denetim ve denetleme
MADDE 20 – (1) 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun 17
nci maddesine istinaden bu Yönetmelik hükümlerinin tamamı HADMEK’in vereceği
görüş doğrultusunda Bakanlık denetimine tabidir. Denetimler Bakanlıkça haber
verilmeksizin yapılabilir.
Cezalar
MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelikte belirtilen hususlara
uymayanlara ve yetkisi olmadığı halde hayvan deneyi yapanlara 5199 sayılı
Hayvanları Koruma Kanununun 28 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi
gereğince idari para cezası uygulanır.
(2) HADMEK tarafından yapılan denetimler sonucunda, bu
Yönetmeliğe aykırı hareket eden HADYEK’lere eksikliklerini bir ay sürede
tamamlamaları ile ilgili yazılı uyarıda bulunulur ve HADYEK çalışmaları
düzenlemeler yapılıncaya kadar bir ay askıya alınır, eğer gerekli düzenlemeler
yapılmaz ise HADYEK çalışmaları altı ay durdurulur. Altı ay içerisinde
belirtilen eksiklikleri düzeltmeyen HADYEK’in yönergesi feshedilir.
Gizlilik
MADDE 22 – (1) Yerel etik kurullarının yazışmaları gizli
olup, bu Yönetmelikte belirtilen yetkili kurumlar dışında üçüncü şahıslara
bilgi verilmez.
(2) Bakanlık bu Yönetmeliğin uygulaması ile ilgili
bilgileri, gerek gördüğünde ülkemizin de taraf olduğu uluslararası sözleşmeler
kapsamında kurum ve kuruluşlarla paylaşır.
(3) Canlı hayvanların kullanıldığı projelerin, mülkiyet
haklarını ihlal etmemek ve gizli bilgileri açığa vurmamak kaydıyla halkın
bilgilendirilmesini sağlamak amacıyla objektif bilgiler verilir.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 23 – (1) 6/7/2006 tarihli ve 26220 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına Dair
Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçiş hükümleri
MADDE 24 – (1) Yeniden HADMEK oluşturuluncaya kadar mevcut
HADMEK görevine devam eder.
(2) Yönergeleri onaylı HADYEK’lerin yönergelerinin bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde bu
Yönetmeliğe uyumlu hale getirilmesi zorunludur.
Yürürlük
MADDE 25 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 26 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Orman ve Su İşleri
Bakanı yürütür.