Veteriner, Bitki, Gıda ve Yem Kanunu

Resmî Gazete
Sayı : 27610
VETERİNER HİZMETLERİ, BİTKİ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM KANUNU
Kanun No. 5996
Kabul Tarihi: 11/6/2010
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı, gıda ve yem güvenilirliğini,
halk sağlığı, bitki ve hayvan sağlığı ile hayvan ıslahı ve refahını, tüketici
menfaatleri ile çevrenin korunması da dikkate alınarak korumak ve sağlamaktır.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Kanun, gıda, gıda ile temas eden madde ve
malzeme ile yemlerin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarını, bitki
koruma ürünü ve veteriner tıbbî ürün kalıntıları ile diğer kalıntılar ve
bulaşanların kontrollerini, salgın veya bulaşıcı hayvan hastalıkları, bitki ve
bitkisel ürünlerdeki zararlı organizmalar ile mücadeleyi, çiftlik ve deney
hayvanları ile ev ve süs hayvanlarının refahını, zootekni konularını, veteriner
sağlık ve bitki koruma ürünlerini, veteriner ve bitki sağlığı hizmetlerini,
canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye giriş ve çıkış işlemlerini ve bu konulara ilişkin
resmî kontrolleri ve yaptırımları kapsar.
(2) Kişisel tüketim amaçlı birincil üretim ile kişisel
tüketim amacıyla hazırlanan gıdalar bu Kanunun kapsamı dışındadır.
Tanımlar
MADDE 3- (1) Bu Kanunun uygulanmasında;
1) Ahşap ambalaj malzemesi: Ambalaj destek malzemesi dâhil
bir malın korunması ya da taşınmasında kullanılan, kâğıt ürünleri hariç ahşap
veya ahşap ürünlerini,
2) Alıkoyma: Canlı hayvan ve ürünler ile ilgili bir karar
verilinceye kadar, kontrol görevlisinin vereceği talimatlar doğrultusunda ürünlerin
işletmecisi tarafından depolanması ve sahibi tarafından hayvanların muhafazası
dâhil, hareketinin veya bunlara dokunulmasının kısıtlanması veya
engellenmesini,
3) Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,
4) Balıkçılık ürünleri: Canlı çift kabuklu yumuşakçalar,
canlı denizkestaneleri, canlı gömlekliler ve canlı deniz karından bacaklıları
ve bütün deniz memelileri, sürüngenler ve kurbağalar dışında kalan, doğadan
veya yetiştiricilik yoluyla elde edilen, bütün deniz ve tatlı su hayvanlarının
yenilebilir tüm biçimlerini, kısımlarını ve ürünlerini,
5) Birincil üretim: Kesimine kadar çiftlik hayvanlarının
üretilmesi, sağımı, bitkisel ürünlerin hasadı da dâhil olmak üzere birincil
ürünlerin üretilmesi, yetiştirilmesi, avlanma, balıkçılık ve yabanî ürünlerin
toplanmasını,
6) Birincil ürünler: Topraktan ve hayvan yetiştiriciliğinden
elde edilen ürünler ile avlanma ve balıkçılık yoluyla elde edilen ürünler dâhil
birincil üretim ürünlerini,
7) Bitki: Canlı bitkiler ile bunların derin dondurulmamış
meyve ve sebzeleri, yumrular, soğansılar, soğanlar ve rizomlar, kesme çiçekler,
yapraklı dallar, budama artığı yapraklar, yapraklar, bitki doku kültürleri,
canlı polen, göz, kalem ve çelik gibi canlılığını koruyan belirli parçaları ile
dikim amaçlı olan botanik tohumlarını,
8) Bitki koruma ürünü: Kullanıcıya farklı formlarda sunulan,
bitki ve bitkisel ürünleri zararlı organizmalara karşı koruyan veya bu
organizmaların etkilerini önleyen, bitki besleme amaçlı olanlar dışında bitki
gelişimini etkileyen, koruyuculara ilişkin özel bir düzenleme kapsamında
bulunmayan ancak bitkisel ürünleri koruyucu olarak kullanılan, bitki ve bitki
kısımlarının istenmeyen gelişmelerini kontrol eden veya önleyen, istenmeyen
bitkileri yok eden, bir veya daha fazla aktif maddeyi veya aktif madde, sinerji
yaratan veya güvenilirliği artıran maddeler gibi bileşenleri içeren
preparatları,
9) Bitki pasaportu: Bitki sağlığı ile ilgili bu Kanun ve
diğer ilgili mevzuat ile belirlenen bitki sağlığı standartlarının ve özel
şartların karşılandığını gösteren, çeşitli bitki ve bitkisel ürünler için
standart hâle getirilmiş, Bakanlıkça belirlenen usullere uygun olarak
hazırlanan ve Bakanlık veya Bakanlıkça yetkilendirilenler tarafından düzenlenen
resmî etiketi veya belirli ürünler için Bakanlıkça kabul edilen etiket
dışındaki işareti,
10) Bitki sağlık sertifikası: Bitki ve bitkisel ürünlerin bu
Kanunda belirtilen bitki sağlığı şartlarına uygun olduğunu gösteren belgeyi,
11) Bitkisel ürün: Bitkisel orijinli, işlem görmemiş veya
basit bir işlemden geçmiş, bitki tanımına girmeyen ürünleri,
12) Bulaşan: Gıdaya kasten ilave edilmeyen ancak, gıdanın
birincil üretim aşaması dâhil üretimi, imalatı, işlenmesi, hazırlanması, işleme
tâbi tutulması, ambalajlanması, paketlenmesi, nakliyesi veya muhafazası ya da
çevresel bulaşma sonucu gıdada bulunan, hayvan tüyü, böcek parçası gibi yabancı
maddeler hariç olmak üzere her tür maddeyi,
13) Çıkış: Malların Türkiye Gümrük Bölgesinden çıkışı ile
ihracatı ve geçici ihracatı,
14) Çiftlik hayvanı: Et, süt, yumurta da dâhil olmak üzere
gıda, deri, kürk, yün, tüy veya diğer ürünlerin temini için veya işgücü
amacıyla insanlar tarafından yetiştirilen ve beslenen hayvanları,
15) Damızlık: Irkına, tipine ve verimine özgü özellikleri
gösteren vasıflı ve belgeli hayvanları,
16) Denetim: Yem, gıda, hayvan refahı ve ıslahı, bitki ve
hayvan sağlığı ile ilgili faaliyetlerin bu Kanun hükümlerine uygunluğunun
tespiti amacıyla Bakanlık tarafından yapılan veya yaptırılan tüm işlemleri,
17) Doğrulama: İnceleme yapılarak ve objektif bulgular
dikkate alınarak belirlenen şartların karşılanıp karşılanmadığının tespiti için
yapılan kontrolü,
18) Don: At ve diğer memelilerde vücudu örten kıllara hâkim
olan veya bu kıllardan çoğunluğa yakın kısmının müşterek olarak gösterdiği
rengi,
19) Diğer maddeler: Bitki sağlığı açısından zararlı
organizma taşıma riski bulunan, bitki ve bitkisel ürünler dışında kalan
maddeleri,
20) Dikim: Bitkilerin büyümesi, üremesi ve çoğaltımını teminen
bir ortama yerleştirilmesi işlemini,
21) Dikim amaçlı bitki: Dikili olan ve dikili olarak kalacak
bitkiler veya şaşırtma işlemi yapılacak bitkiler ile dikili olmayan fakat
sonrasında dikilecek olan bitkileri,
22) Ev ve süs hayvanı: Sahiplerinin ya da sahipleri adına
sorumluluğunu almış kişilerin yanında bulunan, üçüncü bir şahsa satışı ya da
devredilmesi amaçlanmayan arılar, kabuklu hayvanlar ve kümes hayvanları
haricindeki omurgasızlar, amfibik hayvanlar, köpek, kedi, gelincik, süs
balıkları, sürüngen, kemirgen, evcil tavşan ve tüm kuşları,
23) Faydalı organizma: Biyolojik evresinin herhangi bir
dönemini zararlı organizma üzerinde geçiren ve bu organizmanın popülasyonunu
sınırlayabilen parazitoit, parazit, predatör ve
patojenleri,
24) Gıda: Doğrudan insan tüketimine sunulmayan canlı
hayvanlar, yem, hasat edilmemiş bitkiler, tedavi amaçlı kullanılan tıbbî
ürünler, kozmetikler, tütün ve tütün mamulleri, narkotik veya psikotropik
maddeler ile kalıntı ve bulaşanlar hariç, insanlar tarafından yenilen, içilen
veya yenilmesi, içilmesi beklenen işlenmiş, kısmen işlenmiş veya işlenmemiş her
türlü madde veya ürün, içki, sakız ile gıdanın üretimi, hazırlanması veya
muameleye tâbi tutulması sırasında kullanılan su veya herhangi bir maddeyi,
25) Gıda ile temas eden madde ve malzeme: Gıda maddeleri ile
temasta bulunan veya bulunmak üzere üretilen her türlü madde ve malzemeyi,
26) Gıda işletmecisi: Kâr amaçlı olsun veya olmasın kamu
kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından gıdanın üretimi,
işlenmesi ve dağıtımının herhangi bir aşamasında kontrolü altında yürütülen
faaliyetlerin, mevzuat hükümlerine uygunluğundan sorumlu olan gerçek veya tüzel
kişiyi,
27) Gıda kodeksi: Türk Gıda Kodeksini,
28) Giriş: Malların Türkiye Gümrük Bölgesine ve serbest bölgelere
girişi, ithalatı ve transit rejimine tâbi tutulmasını,
29) Gözetim: Herhangi bir gıda veya yem işletmesinin,
işletmecisinin veya bunların faaliyetlerinin dikkatli bir şekilde
gözlemlenmesini,
30) Gözetim bölgesi: Hastalık çevresinde, koruma bölgesini
de içine alacak biçimde, koruma bölgesi dışında hastalığın yayılmasını önlemek
için gerekli ön tedbirlerin uygulandığı ve hastalığın etkileyebileceği tüm
türlerin sağlık durumunun dikkatlice izlendiği bölgeyi,
31) Hayvan: Suda yaşayan hayvanlar, sürüngenler ve amfibik
hayvanlar dâhil omurgalı ve omurgasız canlıları,
32) Hayvan sahibi: Hayvanların mülkiyet hakkını üzerinde
bulunduran gerçek veya tüzel kişiyi,
33) Hayvansal ürün: İnsan tüketimine sunulan hayvansal gıda,
hayvansal yan ürün ve üreme ürünleri dâhil tüm hayvansal ürünleri,
34) Hayvansal yan ürün: Yetiştiricilikte kullanılmayacak
olan sperma, ovum, embriyo dâhil, insanlar tarafından tüketimi amaçlanmayan
hayvan kökenli ürünler veya hayvanların bütün vücut veya parçaları ile
artıklarını,
35) Hijyen: Tehlikenin kontrol altına alınması ve gıda ve
yemlerin kullanım amacı dikkate alınarak, insan ve hayvan tüketimine
uygunluğunun sağlanması için gerekli her türlü önlem ve koşulu,
36) İstenmeyen etki: Bir veteriner sağlık veya bitki koruma
ürününün, etiket ve tanıtıcı bilgilerine uygun olarak kullanımı sonucu,
hayvanlarda, insanlarda, bitkilerde veya çevrede görülen zararlı etkileri veya
istenmeyen durumları,
37) İthalat: Malların, serbest dolaşıma giriş rejimi, gümrük
antrepo rejimi, dâhilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi ve
geçici ithalat rejimi prosedürlerine tâbi tutulmasını,
38) İzleme: Bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerin, bu Kanunla
belirlenen esaslara uygunluk durumu hakkında genel bir görüş edinmeye yönelik,
planlanmış bir dizi gözlem ve ölçümlerin yürütülmesini,
39) İzlenebilirlik: Üretim, işleme ve dağıtımın tüm
aşamaları boyunca bitkisel ürünlerin, gıda ve yemin, gıdanın elde edildiği
hayvanın veya bitkinin gıda ve yemde bulunması amaçlanan veya beklenen bir
maddenin izinin sürülebilmesi ve takip edilebilmesini,
40) Kalıntı: Bitki koruma ürünü kullanımı sonucu, bitki,
bitkisel ürünler ile yenilebilir hayvansal ürünlerin içinde, üzerinde veya
çevrede bulunan, metabolitler ile yıkımlanma veya reaksiyon sonucunda oluşan
ürünler dâhil bir ve birden fazla maddeyi veya hayvansal ürünlere geçerek insan
sağlığı üzerinde olumsuz etki yaratma ihtimali bulunan farmakolojik etkili
maddeler ve bunların metabolitleri veya diğer maddelerini,
41) Karantina: Hastalık veya zararlı organizmaların ülkeye
girişini veya ülke içinde yayılmasını önlemek amacıyla, hayvan, hayvansal ürün,
bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler ile bulaşma ihtimali bulunan madde ve
malzemelerin kontrol altına alınmasını,
42) Kontrol görevlisi: Bakanlık tarafından resmî kontrol
yetkisi verilen kişiyi,
43) Kordon: Hayvan hastalığı görülen alanın gözetim altında
tutulması, giriş ve çıkışların kontrol altına alınmasını,
44) Koruma bölgesi: Hayvan hastalığının ve zararlı
organizmanın yayılmasını önlemek amacıyla hastalık görülen alanın çevresinde
oluşturulan ve gerektiğinde insan hareketlerinin kısıtlanması dâhil, canlı
hayvan, bitki, hayvansal ve bitkisel ürünlerin hareketlerinin kısıtlandığı
bölgeyi,
45) Korunmuş bölgeler: Bu Kanun kapsamında yer alan, bir
veya birden fazla bölgede yerleşik olan, bir veya birden fazla zararlı
organizmanın o bölge için endemik olmadığı, çevre koşulları söz konusu zararlı
organizmanın yerleşmesine uygun olmasına rağmen, o bölgede yerleşmemesi  için
korunan  veya   bu
bölgelerde  bulunmalarına  rağmen
eradikasyona  tâbi tutulan ve bu
koşulların sağlandığı Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara göre uygun sörvey
sonuçları ile kanıtlanarak tanınan, düzenli ve sistematik olarak izlenen, söz
konusu organizmanın o bölgede ortaya çıkması durumunda bildirimi zorunlu olan
ve özel önlem alınan bölgeleri,
46) Numune alma: Ürünün, ortamdan alınanlar da dâhil üretim,
işleme ve dağıtım aşamalarına ve hayvan ve bitki sağlığına ilişkin her tür
maddenin mevzuata uygunluğunun doğrulanması amacıyla alınmasını,
47) Onay: Bu Kanun kapsamında onayı zorunlu olan faaliyetler
ve ürünler için Bakanlıkça verilen izin veya ruhsatı,
48) Özel tıbbî amaçlı diyet gıdalar: Belli beslenme
uygulamaları için hastaların diyetlerini düzenlemek amacıyla, özel olarak
üretilmiş veya formüle edilmiş ve tıbbî gözetim altında kullanılacak olan
alışılmış gıda maddelerini veya bu gıda maddelerinin içinde bulunan belirli
besin öğelerini veya metabolitlerini vücuda alma, sindirme, absorbe etme,
metabolize etme veya vücuttan atma kapasitesi sınırlı, zayıflamış veya bozulmuş
olan hastalar ya da diyet yönetimleri, yalnızca normal diyetin modifikasyonu
ile veya diğer gıdalarla ya da her ikisinin de birlikte kullanımı ile
sağlanmayan kişiler için hazırlanmış gıda maddelerini,
49) Pedigri: Soy kütüğüne kayıt edilen damızlıklarla safkan
atların numara, isim, orijin, ırk, renk, eşkâl, cinsiyet, doğum tarihi, verim
kayıtları, yetiştirici ve sahibi ile hayvanın cetlerine ait bilgileri ve
verimlerini belirten belgeyi,
50) Perakende: Ana dağıtım merkezleri, hazır yemek hizmeti,
işyeri ve kurum yemekhaneleri, restoranlar ve diğer benzeri gıda hizmetlerinin
sunulduğu yerler, dükkânlar, toptan satış yerleri, süpermarket dağıtım
merkezleri dâhil olmak üzere son tüketiciye satış ya da dağıtım noktasında
gıdanın işlenmesi veya muameleye tâbi tutulması veya depolanmasını,
51) Piyasaya arz: Bu Kanun kapsamındaki her türlü ürünün,
bedelli veya bedelsiz, piyasaya sunulmasını,
52) Resmî kontrol: Bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerin bu
Kanun hükümlerine uygunluğunun doğrulanması için, kontrol görevlilerinin, verilen
yetki çerçevesinde gerçekleştirdikleri izleme, gözetim, denetim, muayene,
karantina, numune alma, analiz ve benzeri kontrolleri,
53) Resmî veteriner hekim: Bu Kanun kapsamında verilen
görevleri Bakanlık adına yapan Bakanlık personeli veteriner hekimi,
54) Risk: Sağlık üzerinde olumsuz etki yaratma ihtimali
bulunan tehlike ile şiddeti arasındaki fonksiyonel ilişkiyi,
55) Risk analizi: Risk değerlendirmesi, risk yönetimi ve
risk iletişimi olarak birbirleriyle bağlantılı üç bileşenden oluşan süreci,
56) Risk değerlendirmesi: Bilimsel olarak tehlikenin
tanımlanması, tehlikenin niteliklerinin belirlenmesi, tehlikeye maruz kalmanın
değerlendirilmesi ve risk unsurlarının belirlenmesini kapsayan süreci,
57) Risk iletişimi: Risk analizi sürecinde risk değerlendiricileri,
risk yöneticileri ve diğer ilgili tarafların, tehlike, risk, riskle ilgili
faktörler ve riskin algılanmasına ilişkin bilgi ve görüşler ile risk
değerlendirmesi bulguları ve risk yönetimi kararlarının açıklamalarını da
kapsayan bilgi ve düşüncelerin paylaşımını,
58) Risk yönetimi: Risk değerlendirmesi ve yasal faktörler
göz önünde tutularak ilgili taraflarla istişare ile uygun olabilecek kontrol
önlemlerine ilişkin alternatiflerin değerlendirilmesi, tercih edilmesi ve
uygulanması sürecini,
59) Sağlık işareti: Sağlık işareti aranan ürünlerde resmî
kontrollerin yapıldığını belirten işareti,
60) Sağlık koruma bandı: Dış ortama verilebilecek veya dış
ortamdan gelebilecek olumsuz etkileri önlemek amacıyla ayrılan bölgeyi veya
mesafeyi,
61) Sınır kontrol noktası: Sınır gümrük kapılarında yer alan
gümrüklü yer ve sahalarda canlı hayvan ve hayvansal ürünler ile bitki ve
bitkisel ürünlerin ülkeye girişinde kontrollerinin yapıldığı yeri,
62) Soy kütüğü: Pedigri düzenlemeye esas olacak bilgilerin
düzenli olarak toplandığı veri tabanını,
63) Tağşiş: Bu Kanun kapsamındaki ürünlere temel özelliğini
veren öğelerin ve besin değerlerinin tamamının veya bir bölümünün mevzuata
aykırı olarak çıkarılmasını veya miktarının değiştirilmesini veya aynı değeri
taşımayan başka bir maddenin, o madde yerine aynı maddeymiş gibi katılmasını,
64) Taklit: Bu Kanun kapsamındaki ürünlerin, şekil, bileşim
ve nitelikleri itibarıyla yapısında bulunmayan özelliklere sahip gibi veya
başka bir ürünün aynısıymış gibi göstermeyi,
65) Takviye edici gıdalar: Normal beslenmeyi takviye etmek
amacıyla, vitamin, mineral, protein, karbonhidrat, lif, yağ asidi, amino asit
gibi besin öğelerinin veya bunların dışında besleyici veya fizyolojik etkileri
bulunan bitki, bitkisel ve hayvansal kaynaklı maddeler, biyoaktif maddeler ve
benzeri maddelerin konsantre veya ekstraktlarının tek başına veya
karışımlarının, kapsül, tablet, pastil, tek kullanımlık toz paket, sıvı ampul,
damlalıklı şişe ve diğer benzeri sıvı veya toz formlarda hazırlanarak günlük
alım dozu belirlenmiş ürünleri,
66) Tazminat: Tazminatlı hastalıklar ve zararlı organizmalar
listesinde yer alan hastalık ve zararlı organizmalar nedeniyle tazminat
ödenmesine karar verilen bitki ve hayvanlar ile zararlı organizma ve hastalığa
bağlı olarak imhasına karar verilen ürün ve ekipmanların imha ve dezenfeksiyonu
için ödenecek bedeli,
67) Tehlike: Sağlık bakımından olumsuz etki yaratma
potansiyeli bulunan, gıda ve yemdeki biyolojik, kimyasal veya fiziksel etmenler
ile gıda ve yemin durumu,
68) Tetkik: Faaliyetlerin ve ilgili sonuçların, planlanan
düzenlemelere ve bu düzenlemelerin amaçlara ulaşmak için uygun olup
olmadıklarını ve bu düzenlemelerin etkin bir şekilde uygulamaya konulup
konulmadıklarını belirlemek için yapılan sistematik ve tarafsız incelemeyi,
69) Tıbbî olmayan veteriner sağlık ürünleri: Hayvana
uygulanmak ya da hayvan için kullanılmak amacıyla tüm üretim aşamalarından
geçerek kullanıma hazır hâle getirilmiş ilaç niteliğinde olmayan ürünleri,
70) Transit: Serbest dolaşımda bulunmayan canlı hayvan ve
ürünlerin Türkiye Gümrük Bölgesi üzerinden geçerek yabancı bir ülkeden yabancı
bir ülkeye, yabancı bir ülkeden Türkiye’ye, Türkiye’den yabancı bir ülkeye, bir
iç gümrükten diğer bir iç gümrüğe sevkini,
71) Üreme ürünleri: Hayvanların üremesinde kullanılan
sperma, ovum, embriyo ve kuluçkalık yumurtayı,
72) Üretim, işleme ve dağıtımın aşamaları: İthalat ve
birincil üretim dahil, ürünün üretim, işleme, depolama, nakliye, nihai
tüketiciye satışı veya arzını içeren herhangi bir aşamayı,
73) Ürün: Bitki, bitkisel ürün, gıda, gıda ile temas eden
madde ve malzemeler, yem, hayvansal ürün, veteriner sağlık ürünü, bitki koruma
ürünü ile ziraî mücadele alet ve makineleri ile ahşap ambalaj malzemesini,
74) Veteriner biyolojik ürünleri: Hayvanlarda aktif veya
pasif bağışıklık oluşturmak, bağışıklığın seviyesini ölçmek veya hastalık
teşhisi için hazırlanmış aşı, serum gibi ürünler ile teşhis kitlerini,
75) Veteriner ecza deposu: Sadece veteriner sağlık
ürünlerinin toptan satışının yapıldığı, eczacı veya veteriner hekim
sorumluluğunda faaliyet gösteren ecza depolarını,
76) Veteriner sağlık sertifikası: Hayvan ve hayvansal
ürünlerin bu Kanunda belirlenen sağlık şartlarına uygun olduğunu gösteren,
resmi veteriner hekim tarafından düzenlenen belgeyi,
77) Veteriner sağlık ürünleri: Veteriner tıbbî ürünleri ve
tıbbî olmayan veteriner ürünlerini,
78) Veteriner tıbbî ürünleri: Hayvana uygulanmak ya da
hayvan için kullanılmak amacıyla tüm üretim aşamalarından geçerek kullanıma
hazır hâle getirilmiş etkin madde ihtiva eden ürünleri ve veteriner biyolojik
ürünleri,
79) Yem: Hayvanların ağız yoluyla beslenmesi amacıyla
kullanılan işlenmiş, kısmen işlenmiş veya işlenmemiş, yem katkı maddeleri dâhil
her tür madde veya ürünü,
80) Yem işletmecisi: Kendi işletmesindeki hayvanlar için
yemlerin üretimi, işlenmesi ve depolanması dâhil, kâr amaçlı olsun veya olmasın
kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından yemin
üretimi, ithalatı, ihracatı, işlenmesi, depolanması, nakliyesi ve pazarlanması
ile ilgili kontrolü altında yürütülen faaliyetlerin mevzuat hükümlerine
uygunluğundan sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiyi,
81) Yetkilendirilmiş veteriner hekim: Bakanlıkta görevli
veteriner hekimler dışında, verilecek resmî görevleri yürütmek üzere Bakanlık
tarafından yetki verilen veteriner hekimi,
82) Zararlı organizma: Bitki veya bitkisel ürünlere zarar
veren bitki, hayvan veya patojenik ajanların tür, streyn veya biyotiplerini,
83) Ziraî mücadele alet ve makineleri: Bitki koruma
ürünlerinin uygulanmasında kullanılacak her türlü alet, araç-gereç, makine,
cihaz, ekipman ile bunların aksam, parça ve teferruatını,
84) Zootekni: Hayvanların yetiştirilmesi, ıslahı, bakımı ve
beslenmesi, üreme ve çoğalması ve belgelendirme ile ilgili uygulamaları,
ifade eder.
İKİNCİ KISIM
Hayvan Sağlığı, Hayvan Refahı ve Zootekni
BİRİNCİ BÖLÜM
Bulaşıcı Hayvan Hastalıklarının Kontrolü ve Yükümlülükler,
Hayvan Hastalık
Tazminatı ve İnsanlar Tarafından Tüketilmesi Amaçlanmayan
Hayvansal Yan Ürünler
Bulaşıcı hayvan hastalıklarının kontrolü ve yükümlülükler
MADDE 4- (1) Bulaşıcı hayvan hastalıklarının kontrolünde
aşağıdaki esaslar uygulanır:
a) Bakanlık, ihbarı mecburî bir hastalığın varlığı veya
şüphesi ya da yeni bir salgın durumunda, inceleme yapmak, teşhis etmek, gerekli
kontrol ve koruma tedbirlerini almakla yükümlüdür.
b) Bakanlık, ihbarı mecburî bir hastalığın ortaya çıkması
veya ortaya çıkma şüphesinin varlığı hâlinde, koruma ve gözetim bölgelerinin
oluşturulması, hastalığın araştırılması ve hastalığın yayılmasının önlenmesi
için gerekli kontrol, numune alma, teşhis ve diğer incelemeleri yapmaya,
aşılama, hayvanların izole edilmesi veya itlaf ve imha edilmesi, hayvanların
veya insanların hareketlerinin kısıtlanması veya yasaklanması amacıyla kordon
konulması, suni tohumlama ve ıslah çalışmalarının durdurulması, hastalığın
yayılmasına sebep olabilecek hayvansal ürün, yem, alet, ekipman ve bunun gibi
bulaşık materyalin imhası da dâhil her türlü tedbiri almaya yetkilidir.
c) Bakanlık, (b) bendinde belirtilen tedbirlerin
uygulanabilmesi için her türlü acil eylem planlarının hazırlanmasını ve
uygulanmasını sağlar.
ç) İhbarı mecburî hayvan hastalıkları Bakanlıkça, tazminatlı
hayvan hastalıkları ve tazminat oranları Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar
Kurulu tarafından belirlenir.
d) Bakanlık, yabancı bir ülkede hastalık çıkması durumunda,
hastalığın türüne göre bu ülkenin tamamından veya belirli bir bölgesinden,
canlı hayvanlar ile hayvansal ürünlerin ülkeye girişine ve transit geçişine
tamamen veya kısmen sınırlama ve yasak getirebilir. Yasağın kapsamı, hastalığın
seyrine göre daraltılabilir veya genişletilebilir.
(2) Bakanlık, hayvan hastalıkları ile ilgili ulusal veya
bölgesel düzeyde kontrol ve eradikasyon programı uygular veya uygulatır.
(3) Bakanlık, hayvan hastalıkları bildirim sistemini kurar
ve sistemin işletilmesini sağlar.
 (4) Bakanlık, bazı
hayvan türleri için özel izole bölgeler oluşturabilir, oluşturulan izole
bölgelere bazı hayvan türlerinin girişine ve yetiştirilmesine yasaklama veya
kısıtlama getirebilir.
(5) Bakanlık, Sağlık Bakanlığı ve konu ile ilgili diğer
kurum ve kuruluşlar, işbirliği içerisinde, insan ve hayvan sağlığını korumak
amacıyla, belirlenen zoonoz hastalık ve zoonotik etkenler ile antimikrobiyal direncin
izlenmesi veya gıda yoluyla bulaşan zoonoz hastalıkların araştırılması için
epidemiyolojik incelemeler yapılmasını, izleme planlarının hazırlanmasını ve
uygulanmasını sağlar.
(6) Bir yerde bulaşıcı hayvan hastalığı ya da sebebi belli
olmayan hayvan ölümlerinden haberdar olan ilgililer, durumu Bakanlığa ihbar
etmekle yükümlüdür.
(7) Canlı hayvan ve hayvansal ürünlerin sahipleri,
ithalatçıları, nakliyecileri ve satıcıları, Bakanlık tarafından istenen
kayıtları tutmak, istendiğinde her türlü bilgi ve belgeyi vermek, kontrol ve
denetim sırasında her türlü kolaylığı göstermekle yükümlüdür.
(8) İl özel idareleri ve belediyeler, hayvan hastalıkları
ile mücadele ve kontrollerde Bakanlığa yardımcı olmakla yükümlüdür.
(9) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Hayvan hastalık tazminatı
MADDE 5- (1) Hayvanlarda herhangi bir tazminatlı hastalık
tespit edilmesi sonucu resmî veteriner hekim veya yetkilendirilmiş veteriner
hekim gözetiminde mecburî kesime tâbi tutulan veya itlaf edilen hayvanlar ile
mezbahalarda tespit edilen tazminatlı hastalık nedeniyle imha edilen
hayvanların bedelleri Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen oranlarda, hastalık
nedeniyle imha edilen hayvansal ürünlerin, yem, madde ve malzemelerin bedelleri
ile imha, nakliye ve dezenfeksiyon masrafları Bakanlık tarafından sahiplerine
tazminat olarak ödenir. Bakanlık her yıl, bütçe imkânları, hastalıklarla ilgili
bilimsel veriler ile eradikasyon ve kontrol programlarına göre, tazminatlı hastalıklardan
hangilerine tazminat ödemesi yapacağını, ödeme yapılacak yerleri ve uygulama
zamanını belirler.
(2) İhbarı mecburî bir hastalığa karşı koruma sağlamak
amacıyla, resmî veteriner hekim veya sorumluluğundaki yardımcı sağlık personeli
ile yetkilendirilmiş veteriner hekim tarafından yapılan aşı ve serum uygulaması
nedeniyle öldüğü resmî veteriner hekim raporu ile tespit edilen hayvanların
bedelleri hayvan sahiplerine tazminat olarak ödenir.
(3) Sahipleri tarafından hasta oldukları Bakanlıkça
belirlenen usullere göre bildirilmeyen veya hasta olduğu bilinerek satın
alındığı tespit edilen hayvanlar, Bakanlıkça belirlenen belgeler bulunmaksızın
nakledilen hayvanlar, Bakanlıkça uygulanması istenen test, tedavi ve aşıları
yaptırılmayan hayvanlar ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait hayvanlar için
tazminat ödenmez.
(4) Tazminatlar, işletmenin bulunduğu mahallin rayiç
bedelleri dikkate alınarak yerel kıymet takdir
komisyonu  tarafından  belirlenir. Yerel kıymet takdir
komisyonu,  bir Bakanlık temsilcisi,
mahallin mülkî idare amirinin belirlediği bir üye ile hayvan sahibinin konuyla
ilgili sivil toplum kuruluşları temsilcileri arasından seçeceği bir üye olmak
üzere üç kişiden oluşur.
(5) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Tazminatların ödenmesine
ilişkin usul ve esasların belirlenmesinde Maliye Bakanlığının görüşü alınır.
İnsanlar tarafından tüketilmesi amaçlanmayan hayvansal yan
ürünler
MADDE 6- (1) İnsanlar tarafından tüketilmesi amaçlanmayan
hayvansal yan ürünlerin toplanması, taşınması, depolanması, muamele edilmesi,
işlenmesi, imha edilmesi, piyasaya arz edilmesi, ithal veya ihraç edilmesi,
transit taşınması ve kullanılması aşamalarında, insan ve hayvan sağlığına
yönelik tehdit ve çevresel zararların önlenmesine ilişkin tedbirler Bakanlıkça
ve mevzuatı gereği bu hususta yetki ve sorumlulukları bulunan Sağlık Bakanlığı,
Çevre ve Orman Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca alınır.
(2) İnsanlar tarafından tüketilmesi amaçlanmayan hayvansal
yan ürünlerin depolanması, muamele edilmesi, işlenmesi ve bertaraf edilmesi
yalnızca Bakanlık tarafından onay verilen işletmelerde yapılır.
(3) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
İKİNCİ BÖLÜM
Hayvanların Tanımlanması ve Kayıt Altına Alınması, Canlı
Hayvanlar ve
Hayvansal Ürünlerin Sevkleri ile Hayvan Satış Yerleri ve
Satışa İlişkin Sağlık Koşulları
Hayvanların tanımlanması ve kayıt altına alınması
MADDE 7- (1) Hayvan sahipleri ya da hayvan sahibi adına
bakıcısı, Bakanlık tarafından tanımlatılması istenen hayvanları tanımlatmak, bu
hayvanlarının ve işletmelerinin kayıtlarını yaptırmak, işletmelerine giren veya
işletmelerinden çıkan, yeni doğan, ölen veya kesilen hayvanları Bakanlığa
bildirmek ve bunlara ilişkin kayıtları muhafaza etmekle yükümlüdür.
(2) Hayvanların tanımlanmasında kullanılan kulak küpesi,
mikroçip ve benzeri tanımlama araçlarının bedelleri ile Bakanlıkça belirlenen
uygulama ücreti hayvan sahipleri veya bakıcıları tarafından uygulayıcılara
ödenir.
(3) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Canlı hayvanlar ve hayvansal ürünlerin sevkleri ile hayvan
satış yerleri ve satışa ilişkin sağlık koşulları
MADDE 8- (1) Canlı hayvan ve hayvansal ürünlerin sevklerine
ilişkin hususlar ile canlı hayvan ticareti yapanlar, nakliyeciler ve nakil ile
ilgili şartlar ve bunlara ilişkin işlemler Bakanlıkça belirlenir. Bu hususlarla
ilgili Bakanlıkça belirlenen şartlara uyulması zorunludur.
 (2) Hayvancılık
işletmelerinden doğrudan yapılan satışlar hariç hayvanların alım ve satımları,
ruhsatlı hayvan pazarı, borsalar ve Bakanlıktan izinli hayvan panayırlarında,
ev ve süs hayvanlarının alım ve satımları ise, ruhsatlı ev ve süs hayvanı satış
yerlerinde yapılır.
(3) Hayvan satış yerleri ve satışa ilişkin sağlık koşulları
ile kurbanlık hayvan satış yerlerine ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir.
(4) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Hayvan Refahı ve Zootekni
Hayvan refahı
MADDE 9- (1) Hayvan sahipleri veya bakımından sorumlu
kişiler, hayvan refahının sağlanması amacıyla, hayvanların barınma, bakım,
beslenme, sağlık ve diğer ihtiyaçlarını karşılamak, sorumluluklarındaki
hayvanların insan, hayvan ve çevre sağlığı üzerinde oluşturabilecekleri olumsuz
etkilere karşı gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
(2) Hayvanların kesimi ve hastalık kontrolü amacıyla itlafı,
hayvanlarda heyecan, acı ve ıstırap oluşturmadan, uygun araçlar kullanılarak
yerine getirilir.
(3) Hayvanlara ötenazi yapmak yasaktır. Ancak,
a) Hayvanlara acı ve ıstırap çektiren veya iyileşme durumu
bulunmayan hastalık durumlarında,
b) Akut bulaşıcı bir hayvan hastalığının önlenmesi ya da eradikasyonu
amacıyla veya insan sağlığı için risk oluşturan durumlarda,
c) Davranışları insan ve hayvanların hayatı ve sağlığı için
tehlike teşkil eden ve olumsuz davranışları kontrol edilemeyen durumlarda,
veteriner hekim tarafından ötenazi yapılmasına karar
verilebilir. Ötenazi işlemi veteriner hekim tarafından veya veteriner hekim
gözetiminde yapılır.
(4) Hayvanların barınma, nakil, kesim öncesi ve kesimi
sırasındaki hayvan refahı esasları Bakanlıkça belirlenir. Hayvan kesimlerinin
Bakanlıktan onaylı kesim yerlerinde yapılması zorunludur.
(5) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
Zootekni
MADDE 10- (1) Bakanlık, hayvan ıslahı, hayvan gen
kaynaklarının korunması, geliştirilmesi, damızlık amaçlı hayvanların
yetiştirilmesi, kayıt altına alınması, ön soy kütüğü ve soy kütüklerinin
oluşturulması ve belgelendirilmesi gibi zootekni konularında düzenleme yapmaya,
hayvan yarışları düzenlemeye, yurt içinde ve yurt dışında düzenlenen hayvan
yarışları üzerine yurt içinden ve yurt dışından müşterek bahis kabul etmeye
yetkilidir.
(2) Damızlık hayvan yetiştiricileri, damızlık hayvanlar ile
ilgili Bakanlıkça talep edilen kayıtları tutmak ve istenildiğinde Bakanlığa
bildirmek zorundadır.
 (3) Hayvanların
üremesinde kullanılan sperma, ovum, embriyo, damızlık yumurta, ipek böceği
tohumu, larva ve oğul gibi ürünleri üretenler, depolayanlar ve dağıtanlar
Bakanlıktan izin almak zorundadır. Üreme ürünlerinin uygulanmasına ilişkin
esaslar Bakanlıkça belirlenir.
(4) Bakanlık, damızlık hayvanların ve üreme ürünlerinin
genetik özelliklerinin değerlendirilmesi, performanslarının izlenmesi ve sağlık
şartları ile ilgili usul ve esasları belirler.
(5) Bakanlık, hayvan gen kaynaklarının korunmasına yönelik
tedbirleri alır, uygular veya uygulatır.
(6) Gerçek veya tüzel kişiler, hayvan gen kaynaklarının
korunması, ıslahı, geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve pazarlama amacına
yönelik özel hukuk hükümlerine tabi birlikler şeklinde organizasyonlar
kurabilir. Bu organizasyonlar, 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler
Kanununa göre kurulan kooperatiflere sağlanan her türlü vergi ve harç
muafiyetinden aynı koşullarla yararlanır. Bakanlık, hayvan gen kaynaklarının
korunması, ıslahı, geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve belgelendirme gibi
konularda bu organizasyonlarla işbirliği yapabilir ve bunların bu Kanun
kapsamındaki faaliyetlerini kontrol eder. Birlikler; merkez birliği şeklinde
örgütlenebilir ve ihtiyaç duyduğu yerlerde şube açabilir, asli görevlerini
yürütmek üzere teknik ve sağlık personeli çalıştırabilir. Bakanlık; birliklere
teknik hizmetler, sağlık hizmetleri ve eğitim konusunda gerektiğinde aynî ve
nakdî destek verebilir, birliklerin personel ve tesislerinden yararlanma
talebinde bulunabilir.
(7) Bakanlık, hayvan ırklarının tescili ile ilgili iş ve
işlemleri belirler ve yürütür. Tescil edilen hayvanların sınaî mülkiyet hakları
bunları tescil ettiren gerçek ve tüzel kişilere veya onların kanunî
temsilcilerine aittir.
(8) Damızlık, yarış ve gösteri amaçlı hayvanların belgelendirilmesi
zorunludur. Belgelen-dirmeye ilişkin esaslar, iş ve işlemler ile belge
modelleri Bakanlıkça belirlenir. Yarış ve gösteri belgesi bulunmayan hayvanlar
yarışlara katılamaz ve gösteri amaçlı kullanılamaz.
(9) Damızlık belgesi ve soy kütüğü kaydı bulunan ve
yetiştirmede kullanılan hayvanlar damızlık özelliğini sürdürdüğü sürece amacı
dışında kullanılamaz. Bu hayvanlar gerektiğinde kurulan komisyon marifetiyle
bedeli ödenmek üzere Bakanlıkça satın alınır.
(10) Gebe olarak ithal edilen safkan kısraklardan doğan
tayların soy kütüğüne kaydı için, gebe kısrağın kendi ırkından bir aygırla
tohumlandığını gösteren menşe ülke yetkili makamlarınca verilmiş bir aşım
sertifikası istenir. Safkan olmayan atlar, soy kütüğüne kayıt edilmemiş safkan
Arap ve İngiliz ana ve babadan doğan taylar, kendi ırkının özelliklerini
göstermeyeceği anlaşılan iyi gelişmemiş ve safkan özelliklerinden önemli sapma
gösteren taylar ile Bakanlıkça belirlenen diğer özellikler ve şartları
taşımayan taylar soy kütüğüne kayıt edilmez ve bunlara pedigri verilmez.
(11) Soy kütüğüne kayıt edilip damızlık belgesi ya da
pedigrisi verilen atların, lüzum görüldüğünde
Bakanlıkça  görevlendirilen  uzman
heyetçe  kan grubu ve/veya DNA
testleri ile ana-baba doğrulaması ve morfolojik yönden muayeneleri yapılabilir.
Test ve muayeneler neticesinde, safkan
olmadıkları  tespit  edilenlerin ve yavrularının  soy
kütüğü  kayıtları  iptal edilir ve pedigrileri geri alınır. Bu
hayvanlardan doğacak yavrulara damızlık belgesi ya da pedigri verilmez.
(12) Türkiye soy kütüklerine kayıtlı ve pedigrili safkan
Arap veya İngiliz ana ve babadan Türkiye’de doğan kendi ırk vasıflarını haiz
tayların, doğum gününden itibaren üç ay içinde, yabancı ülkelerden ithal edilen
safkan Arap ve safkan İngiliz atların gümrük girişlerinden itibaren iki ay
içinde soy kütüğüne kaydedilmesi, Bakanlığa müracaat edilerek, Bakanlıkça
belirlenen evraklarının teslimi ve muayene ettirilmesi şarttır.
(13) Soy kütüğüne kayıtlı atların sahip değişiklikleri bir
ay, don değişiklikleri oniki ay içinde ilgili makamlara bildirilerek
pedigrilerine işletilir. Ölen atların pedigrilerinin, sahipleri tarafından iki
ay içinde Bakanlığa iade edilmesi zorunludur.
(14) Hayvan sahibinin, ölen hayvanına ait damızlık belgesini
ölüm tarihinden itibaren iki ay içinde iade etmesi ve hayvanın başka bir şahsa
satılması hâlinde satış tarihinden itibaren bir ay içinde alıcı tarafından
değişikliğin soy kütüğüne ve pedigrisine işletilmesi zorunludur.
(15) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Veteriner Hizmetleri ile İlgili Faaliyet Onayları
Veteriner hizmetleri ile ilgili faaliyet onayları
MADDE 11- (1) Bu Kanun kapsamında faaliyet gösteren
muayenehane, klinik, poliklinik, hayvan hastanesi, ev ve süs hayvanı satış
yerleri, hayvan eğitim ve barınma yerleri, otel hizmeti veren hayvan
bakımevleri, hayvan pazar ve borsaları, damızlık kümes ve kuluçkahaneler,
hayvan hastalıkları teşhis, analiz ve üretim laboratuvarları ile deney hayvanı
üretici ve tedarikçileri Bakanlıktan onay almak ve istenen kayıtları tutmakla
yükümlüdür.
(2) Birinci fıkra kapsamındaki muayenehane, klinik ve
polikliniklerin açılması için yalnızca veteriner hekimlere onay verilir.
(3) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Veteriner Sağlık Ürünleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Veteriner Sağlık Ürünlerinin Onayı, Üretimi ve Sahibinin
Sorumlulukları, Toptan ve Perakende Satışı,
Tanıtımı ve Uygulanması
Veteriner sağlık ürünlerinin onayı, üretimi ve sahibinin
sorumlulukları
MADDE 12- (1) Veteriner sağlık ürünlerinin üretimi,
ithalatı, ihracatı, kullanımı, ambalajlanması, etiketlenmesi, tanıtımı,
nakliyesi, depolanması, reçeteli ya da reçetesiz satışı, onayı, kontrolü ve teminine
ilişkin işlemler Bakanlık tarafından belirlenir.
(2) Veteriner tıbbî ürünlerinin üretimi, ithalatı, ihracatı
ve piyasaya arzı için Bakanlıktan onay alınması zorunludur. Onaya ilişkin
bilgilerin gizliliği esastır.
(3) Veteriner sağlık ürünlerinin onayını, kimyager, kimya
mühendisi, eczacı veya veteriner hekim olan gerçek kişiler veya bu kişilerden
birini istihdam eden tüzel kişiler alabilir. Bunlardan, veteriner biyolojik
ürünlerin onayını, sadece veteriner hekimler ve veteriner hekim istihdam eden tüzel
kişiler alabilir.
(4) Bakanlık, insan, hayvan ve çevreye olan olumsuz etkileri
sebebiyle, bazı maddelerin veteriner sağlık ürünleri üretiminde
kullanılmalarını veya hayvanlara uygulanmalarını tamamen veya kısmen
yasaklayabilir, kısıtlayabilir ya da kullanımını belirli esaslara bağlayabilir.
(5) Orijinal veteriner tıbbî ürünlerinin ilk onayı tarihinde
belirlenen geçerlilik süresi dolmadan veya hak sahibinden izin alınmadan
jenerik veteriner tıbbî ürünler piyasaya arz edilemez.
(6) Bakanlık, hayvan sağlığını tehdit eden bir hastalığın
ortaya çıkması durumunda, bu hastalığa karşı kullanılan onaylı veteriner tıbbî
ürünleri bulunmadığında veya ihtiyacın karşılanamadığı durumlarda, uygun
gördüğü tıbbî ürünlerin kullanımına geçici olarak izin verebilir.
(7) Veteriner tıbbî ürünlerinin üretimi, onay verilen üretim
yerlerinde, onaya esas şartlara ve farmasötik şekil ve yöntemlere göre yapılır.
Ancak, Sağlık Bakanlığından onaylı üretim yerlerinde, Bakanlığa bildirimde
bulunmak şartıyla, verilen onay doğrultusunda veteriner biyolojik ürünler hariç
veteriner tıbbî ürün üretimi yapılabilir.
(8) Veteriner sağlık ürünleri, veteriner hekimler,
eczacılar, kimya mühendisleri veya kimyagerlerin sorumluluğunda üretilir. Bu
ürünlerin kalite kontrolü, Bakanlık tarafından uygun görülen laboratuvarlarda
bu fıkrada belirtilen meslek mensupları tarafından yapılır. Veteriner biyolojik
ürünlerin üretim ve kalite kontrolleri ile veteriner sağlık ürünlerinin
etkinlik ve güvenlik değerlendirme çalışmaları veteriner hekimler tarafından yapılır.
(9) Veteriner biyolojik ürün üretilen yerlerde, sağlık
koruma bandı uygulanır.
 (10) Bakanlıkça,
üretim koşullarına ve onaya esas dosyasındaki ürün standartlarına uymadığı
tespit edilen veteriner tıbbî ürünleri hatalı kabul edilir. Hatalı veya son
kullanma tarihi geçen veteriner tıbbî ürünlerin piyasaya arz edilmesi ve
kullanımı yasaktır. Piyasaya arz edilmiş, hatalı veteriner tıbbî ürünleri, onay
sahipleri tarafından piyasadan toplanmak zorundadır. Hatası giderilemeyecek
ürünler, masrafı sahibine ait olmak üzere derhal imha ettirilir. Veteriner
biyolojik ürünler dışındaki hatalı veteriner tıbbî ürünlerin, hatası
giderilebildiği takdirde, piyasaya yeniden arzına izin verilebilir.
(11) Onay koşullarının değişmesi, ürünün beklenen etkiyi
göstermemesi veya istenmeyen etkilerin görülmesi, onaya esas formül ve
spesifikasyonlarına uyulmaması gibi hususların tespiti hâlinde, veteriner tıbbî
ürünlerinin onayı askıya alınabilir veya iptal edilebilir.
(12) Veteriner tıbbî ürün onay sahibi, ürününün etkin,
güvenilir ve öngörülen kalitede olması ile uygun şartlarla dağıtımından
sorumludur. Onay verilmiş veteriner tıbbî ürünün kullanımında istenmeyen
etkilerinin ortaya çıkması durumunda, onay sahibinin sorumluluğu ortadan
kalkmaz.
(13) Veteriner tıbbî ürün onay sahibi, belirlenen kayıtları
tutmak, her türlü değişikliği bildirmek, talep edilen bilgi ve belgeyi
zamanında Bakanlığa vermek zorundadır.
(14) İthal edilecek veteriner tıbbî ürünlere ilişkin şartlar
Bakanlıkça belirlenir.
(15) Yurt dışından bağışlanan veya araştırma, test ve onay
işlemlerinde kullanılacak veteriner sağlık ürünleri ve ham maddelerinin yurda
girişine ilişkin şartlar Bakanlıkça belirlenir. Bu ürünler hiç bir şekilde
ticarete konu olamaz.
(16) Ülkemizdeki hayvanlara uygulanmak üzere ithal edilecek
veteriner biyolojik ürünlerdeki suşlar, ülkemizde bulunan hastalık yapan
antijenik suşlarla uyumlu olmak zorundadır.
(17) Tıbbî olmayan veteriner sağlık ürünlerinin üretimi,
ithalatı, ihracatı, kullanımı, ambalajlanması, etiketlenmesi, tanıtıcı
bilgileri, tanıtımı, depolanması, piyasaya arzı, reçeteli ya da reçetesiz
satışı ve kontrolü Bakanlıkça belirlenir.
(18) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
Veteriner tıbbî ürünlerinin toptan ve perakende satışı,
tanıtımı
MADDE 13- (1) Veteriner biyolojik ürünler dışındaki
veteriner tıbbî ürünlerinin toptan satışı, ecza depoları veya veteriner ecza
depoları kanalıyla, perakende satışları ise eczaneler, veteriner muayenehane,
klinik, poliklinik ve hayvan hastaneleri kanalıyla yapılır. Ancak, Bakanlıkça
izin verilmiş süs kuşları ile akvaryum ve egzotik süs hayvanlarını satan
işyerlerinde, veteriner biyolojik ürünler dışındaki sadece bu hayvanlara mahsus
olan veteriner tıbbî ürünler satılabilir. Veteriner biyolojik ürünlerin
satışına ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir.
(2) Veteriner tıbbî ürünlerini depolayanlar, toptan ve
perakende ticaretini yapanlar, alış ve satış ile ilgili kayıtları tutmak,
Bakanlığın belirlediği uygun şartlarda muhafaza etmek ve denetimlerde her türlü
kolaylığı göstermek zorundadır.
(3) Psikotropik ve narkotik veteriner tıbbî ürünleri, bu
Kanun hükümlerine ilave olarak uyuşturucularla ilgili özel kanunlara da
tâbidir. Bu ürünler sadece klinisyen veteriner hekimlere, veteriner
fakültelerinin ilgili birimlerine satılabilir, sadece veteriner hekimler
tarafından uygulanır ve Bakanlığın izni olmadıkça devredilemez ve satılamaz. Bu
ürünler için azaltılmış olsa dahi tanıtım numunesi hazırlanamaz.
(4) Veteriner sağlık ürünlerinin tanıtımına ilişkin
düzenlemeler Bakanlıkça belirlenir. Ancak, psikotropik ve narkotik etkili
veteriner tıbbî ürünlerinin kitlesel iletişim vasıtalarıyla hatırlatıcı ya da
bilgilendirici tanıtımı yapılamaz.
(5) Veteriner sağlık ürünlerinin ambalajında satış fiyatının
belirtilmesi zorunludur. Bakanlık, ülke ihtiyaçları, piyasa koşulları, kamu
yararı ve hizmetin gereklerini dikkate alarak gerektiğinde satış fiyatlarını
belirleyebilir.
(6) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
Veteriner tıbbî ürünlerin uygulanması
MADDE 14- (1) Veteriner hekim, uygulayacağı veya tavsiye
edeceği, reçeteye tâbi veteriner tıbbî ürünler ve terkipler için, reçete
düzenlemek, belirlenen kayıtları tutmak ve talep edildiğinde Bakanlığa sunmak
zorundadır.
(2) Veteriner tıbbî ürünler, kullanıma arz edilen hâliyle,
etiket ve prospektüs bilgilerine göre uygulanır. Buna aykırı uygulamalarda
sorumluluk, uygulayana ve uygulanmasına izin verene aittir.
(3) Veteriner biyolojik ürünleri, veteriner hekim veya
yardımcı sağlık personeli tarafından uygulanır. Bakanlığın programlı veya
projeli çalışmaları için uygulayıcılara, hayvan sahipleri tarafından Bakanlıkça
belirlenen uygulama ücreti ödenir.
(4) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Bitki Sağlığı
BİRİNCİ BÖLÜM
Zararlı Organizmaların Kontrolü ve Yükümlülükler,
Bitki Hastalık ve Zararlıları Tazminatı,
Kayıt ve Bitki Pasaportu
Zararlı organizmaların kontrolü ve yükümlülükler
MADDE 15- (1) Bitki ve bitkisel ürünlerde zarar yapan
organizmaların yurt içine girişi veya yurt içinde yayılmasını engellemek için
aşağıdaki esaslar uygulanır:
a) Bakanlık, bitki ve bitkisel ürünler ile zararlı organizma
taşıma ihtimali bulunan diğer maddeler ile ilgili inceleme, teşhis, gerekli
kontrol ve koruma tedbirlerini almakla yükümlüdür.
b) Bakanlık, herhangi bir bölgede zararlı organizma şüphesi
veya zararlı organizmanın salgın hâlinde ortaya çıkması durumunda, zararlı
organizmaların yayılmasının önlenmesi için, ekim ve dikimin yasaklanması veya
sınırlanması, bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin naklinin ve satışının
yasaklanması ile imhası dâhil her türlü tedbiri almaya, uygulamaya veya
uygulatmaya yetkilidir.
c) Bakanlık, zararlı organizmalarla ilgili olarak ulusal ve
bölgesel düzeyde yıllık kontrol ve mücadele programı ile acil eylem planı
hazırlanması ve uygulanmasını sağlar. Karantinaya tâbi zararlı organizmalar
listesi Bakanlıkça belirlenir.
ç) Bakanlık yabancı bir ülkede herhangi bir zararlı
organizma görülmesi ve ülkemiz için risk teşkil etmesi durumunda, zararlı
organizmanın türüne göre bu ülkenin tamamından veya belirli bir bölgesinden,
bulaşmaya neden olabilecek bitki ve bitkisel ürünlerin ülkeye girişine ve
transit geçişine, tamamen veya kısmen sınırlama veya yasak getirebilir.
Sınırlama ve yasak kapsamı daraltılabilir veya genişletilebilir.
(2) Zararlı organizmalara karşı yapılacak mücadelenin
esasları Bakanlıkça belirlenir. Mücadelenin Bakanlıkça belirlenen esaslara göre
yapılması zorunludur.
(3) Devlet ormanlarında bulunan zararlı organizmalarla
yapılacak mücadele hizmetleri Bakanlıkça belirlenen esaslara göre, Çevre ve
Orman Bakanlığı tarafından yapılır. Zararlı organizmalarla yapılacak
mücadelenin hem orman hem tarım sahalarını ilgilendirmesi hâlinde, mücadele bu
Kanun hükümleri çerçevesinde Bakanlık ile Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından
işbirliği hâlinde yürütülür.
(4) Bakanlık zararlı organizmalarla ilgili bildirim
sistemini kurar ve işletilmesini sağlar.
(5) Bir yerde zararlı organizmanın salgın hâlinde ortaya
çıkmasından haberdar olanlar Bakanlığa ihbar etmekle yükümlüdür.
(6) Bakanlık, bazı zararlı organizmalar için özel koruma
veya karantina bölgeleri oluşturabilir, oluşturulan bu bölgelerde bazı zararlı
organizmalarla bulaşık bitki ve bitkisel ürünlerin giriş ve çıkışına yasaklama
veya kısıtlama getirebilir, temiz alanlar için korunmuş bölgeler ilan edebilir
ve bu bölgelerle ilgili izleme yapabilir.
(7) Bakanlık, işlenmiş olsa dahi bitki ve bitkisel ürünler
dışında kalan, bünyesinde zararlı organizma taşıma riski bulunan diğer maddeler
için de bitki sağlığı ile ilgili önlemleri almaya, uygulamaya ve uygulatmaya
yetkilidir.
(8) Zararlı organizma mücadelesinde kullanılacak faydalı
organizmaları üretenler, ithalatını yapanlar, piyasaya arz edenler ve
kullananlar Bakanlıkça belirlenen esaslara uymak zorundadır.
(9) Ambalaj malzemesi olarak kullanılacak ahşap ambalaj
malzemelerinden onay alınması gerekenler Bakanlıkça belirlenir. Belirlenen
ahşap ambalaj malzemelerini üretecekler Bakanlıktan onay almak zorundadır.
(10) Ticarî olarak fidan, fide, çelik, tohum, yumru, soğan gibi
üretimde kullanılacak her türlü bitki yetiştiriciliğini yapanlar Bakanlıktan
onay almak ve yetiştirme süresince Bakanlıkça belirlenen esaslara uymak
zorundadır.
(11) Bakanlıkça mücadelesi istenen zararlı organizmaların
tespit edildiği yerlerde, ilgililerin Bakanlıkça talep edilen önlemleri
almaları ve mücadeleyi yapmaları zorunludur.
(12) Zararlı organizma ile mücadeleyi, ticarî amaçla yapmak
isteyen gerçek ve tüzel kişiler Bakanlıktan onay almak zorundadır.
(13) Belediyeler ve il özel idareleri zararlı organizmalara
karşı yapılacak mücadele ve kontrollerde Bakanlığa yardımcı olmak zorundadır.
(14) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
Bitki hastalık ve zararlıları tazminatı
MADDE 16- (1) Bitki ve bitkisel ürünlerde tazminata tâbi
hastalık ve zararlıları ile tazminat oranları Bakanlığın teklifi üzerine
Bakanlar Kurulu tarafından belirlenir.
(2) Bakanlık tarafından ekim ve dikimin kısıtlandığı veya
yasaklandığı alanlarda üretim yapanlar, Bakanlık tarafından belirlenmiş
esaslara aykırı olarak üretim yapanlar, gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar ile
kamu kurum ve kuruluşlarına ait ürünler için tazminat ödenmez.
(3) Bitki hastalık ve zararlıları nedeniyle imha edilen
ürünlerin tazminata esas değerleri, mahallin rayiç bedelleri dikkate alınarak
yerel kıymet takdir komisyonu tarafından belirlenir. Yerel kıymet takdir
komisyonu, bir Bakanlık temsilcisi, mahallin mülkî idare amirinin belirlediği
bir üye ile ürün sahibinin konuyla ilgili sivil toplum kuruluşları temsilcileri
arasından seçeceği bir üye olmak üzere üç üyeden oluşur.
Kayıt ve bitki pasaportu
MADDE 17- (1) Bakanlıkça belirlenen zararlı organizma
taşıyıcısı olabilecek bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeleri üreten, ithal
eden, depolayan ve ticaretini yapanlar, kayıt ile ilgili Bakanlıkça belirlenen
esaslara uymak ve kayıtlarını yaptırmak zorundadır.
(2) Bakanlıkça belirlenen bitki, bitkisel ürün ve diğer
maddelerin dolaşımında bitki pasaportu bulundurulması zorunludur. Bitki
pasaportu ile ilgili her türlü düzenlemeyi yapmaya Bakanlık yetkilidir.
(3) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
İKİNCİ BÖLÜM
Bitki Koruma Ürünleri ile Ziraî Mücadele Alet ve
Makinelerinin Onayı,
Üretimi ve Sahibinin Sorumlulukları, Toptan ve Perakende
Satışı,
Tanıtımı ve Uygulanması
Bitki koruma ürünleri ile ziraî mücadele alet ve
makinelerinin onayı ve üretimi
MADDE 18- (1) Bitki koruma ürünleri, ziraî mücadele alet ve
makineleri ile zararlı organizma mücadelesinde kullanılan diğer ürünlerin
üretimi, ithalatı, kullanımı, ambalajlanması, etiketlenmesi, tanıtımı,
nakliyesi, depolanması, reçeteli ya da reçetesiz satışı, onayı, kontrolü ve
teminine ilişkin işlemler Bakanlık tarafından belirlenir.
 (2) Bitki koruma
ürünleri ile ziraî mücadele alet ve makinelerinin üretimi, ithalatı ve piyasaya
arzı için Bakanlıktan onay alınması zorunludur. Bitki koruma ürünlerinin onaylanmasına
ilişkin esaslar Bakanlıkça belirlenir. Onaya ilişkin bilgilerin gizliliği
esastır.
(3) Bakanlık, insan, hayvan, bitki ve çevreye olan olumsuz
etkileri sebebiyle, bazı maddelerin bitki koruma ürünleri üretiminde
kullanılmalarını, tüm bitkilere ya da belli bir bitki grubuna uygulanmalarını
yasaklayabilir, kısıtlayabilir ya da kullanımına ancak belli esaslara bağlı
olarak izin verebilir.
(4) Orijinal bitki koruma ürünlerinin ilk onayı tarihinde
belirlenen geçerlilik süresi dolmadan veya hak sahibinden izin alınmadan
jenerik bitki koruma ürünleri piyasaya arz edilemez.
(5) Bakanlık, bitkisel üretimi tehdit eden bir zararlı
organizmanın ortaya çıkması durumunda, bu zararlı organizmaya karşı kullanılan
onaylı bitki koruma ürünleri bulunmadığında veya ihtiyacın karşılanamadığı
durumlarda, uygun gördüğü bitki koruma ürünleri kullanımına geçici olarak izin
verebilir.
(6) Bitki koruma ürünlerinin üretimi, onay verilen üretim
yerlerinde, onaya esas şartlara ve formülasyon şekil ve yöntemlerine göre
yapılır.
(7) Bitki koruma ürünleri, ziraat mühendisleri, kimya
mühendisleri veya kimyagerlerin sorumluluğunda üretilir. Bu ürünlerin kalite
kontrolü, Bakanlık tarafından uygun görülen laboratuvarlarda bu fıkrada
belirtilen meslek mensupları tarafından yapılır.
(8) Bakanlıkça, üretim koşullarına ve onaya esas
dosyasındaki ürün standartlarına uymadığı tespit edilen bitki koruma ürünleri
hatalı kabul edilir. Hatalı veya son kullanma tarihi geçen bitki koruma
ürünlerinin piyasaya arz edilmesi ve kullanımı yasaktır. Piyasaya arz edilmiş,
hatalı bitki koruma ürünleri, onay sahipleri tarafından piyasadan toplanmak
zorundadır. Hatası giderilemeyecek ürünler, masrafı sahibine ait olmak üzere
derhal imha ettirilir. Hatalı bitki koruma ürünlerinin, hatası giderilebildiği
takdirde, piyasaya yeniden arzına izin verilebilir.
(9) Onay koşullarının değişmesi, ürünün beklenen etkiyi
göstermemesi veya istenmeyen etkilerin görülmesi, onaya esas spesifikasyonuna
uyulmaması gibi hususların tespiti hâlinde bitki koruma ürünlerinin onayı askıya
alınabilir veya iptal edilebilir.
(10) Bitki koruma ürünü onay sahibi, ürününün etkin,
güvenilir ve öngörülen kalitede olması ile uygun şartlarla dağıtımından
sorumludur. Onay verilmiş bitki koruma ürününün kullanımında istenmeyen
etkilerinin ortaya çıkması durumunda, onay sahibinin sorumluluğu ortadan
kalkmaz.
(11) Bitki koruma ürününün onay sahibi, belirlenen kayıtları
tutmak, her türlü değişikliği bildirmek, talep edilen bilgi ve belgeyi
zamanında Bakanlığa vermek zorundadır.
(12) Yurt dışından bağışlanan veya araştırma, test ve onay
işlemlerinde kullanılacak bitki koruma ürünleri ve ham maddeleri ile ziraî
mücadele alet ve makinelerinin yurda girişine ilişkin şartlar Bakanlıkça
belirlenir. Bu ürünler hiç bir şekilde ticarete konu olamaz.
(13) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
Bitki koruma ürünlerinin toptan ve perakende satışı ile
tanıtımı
MADDE 19- (1) Bitki koruma ürünleri ile zararlı organizma
mücadelesinde kullanılan diğer ürünlerin toptan satışı, toptancı bayiler,
perakende satışlar ise perakendeci bayiler tarafından yapılır. Ziraî mücadele
alet ve makinelerinin satışına ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir.
(2) Bitki koruma ürünlerini depolayanlar, toptan ve
perakende ticaretini yapanlar, alış ve satış ile ilgili kayıtları tutmak,
Bakanlığın belirlediği uygun şartlarda muhafaza etmek ve denetimlerde her türlü
kolaylığı göstermek zorundadır.
(3) Onaylı bitki koruma ürünlerinin tanıtımına ilişkin
düzenlemeler Bakanlıkça belirlenir.
(4) Bitki koruma ürünlerinin ambalajında satış fiyatının
belirtilmesi zorunludur. Bakanlık, ülke ihtiyaçları, piyasa koşulları, kamu
yararı ve hizmetin gereklerini dikkate alarak gerektiğinde satış fiyatlarını
belirleyebilir.
 (5) Bu maddenin
uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile
belirlenir.
Bitki koruma ürünlerinin uygulanması
MADDE 20- (1) Bakanlıkça bitki koruma ürünleri için reçete
düzenleme yetkisi verilenler, uygulayacağı veya tavsiye edeceği, reçeteye tâbi
bitki koruma ürünleri için, reçete düzenlemek, belirlenen kayıtları tutmak ve
talep edildiğinde Bakanlığa sunmak zorundadır.
(2) Bitki koruma ürünlerini kullananlar Bakanlıkça istenen
kayıtları tutmak ve istendiğinde Bakanlığa sunmak zorundadır.
(3) Bitki koruma ürünleri, kullanıma arz edilen hâliyle ve
etiketinde belirtilen tavsiyelere göre uygulanır. Buna aykırı uygulamalarda
sorumluluk uygulayana ve uygulanmasına izin verene aittir.
(4) Kullanılan bitki koruma ürünlerinin artık ve ambalajları
kullanıcıları tarafından uygun şekilde imha edilmek zorundadır.
 (5) Zararlı organizma
mücadelesi yapılan alanlarda yapılan kontroller sonucunda, ürünlerde tavsiye
dışı bitki koruma ürünlerinin kullanılması ve belirlenen limitlerin üzerinde
kalıntı bulunması hâlinde, Bakanlık, ürünlerin hasadını geciktirebilir veya
ürünleri imha ettirebilir. Bu maddenin uygulanması hâlinde üreticilere herhangi
bir tazminat ödenmez.
(6) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
BEŞİNCİ KISIM
Gıda ve Yem
BİRİNCİ BÖLÜM
Gıda ve Yem Güvenilirliği, Sorumluluklar, Gıda Kodeksi,
Etiketleme ve İzlenebilirlik, Sunum ve Reklâm,
Tüketici Haklarının Korunması
Gıda ve yem güvenilirliği şartları
MADDE 21- (1) Gıda güvenilirliği şartları aşağıda
belirtilmiştir:
a) Güvenilir olmayan gıda, gıda ile temas eden madde ve
malzeme piyasaya arz edilemez. İnsan sağlığı için tehlike oluşturan ve tüketime
uygun olmayan gıda, güvenilir olmayan gıda kabul edilir.
b) Gıdanın güvenilir olup olmadığının belirlenmesinde,
üretim, işleme ve dağıtım aşamaları, etiket bilgileri ve sağlıkla ilgili uyarı
niteliğindeki bilgiler ile insanlar tarafından günlük normal kullanım koşulları
dikkate alınır.
c) Gıdanın insan sağlığına zararlı olup olmadığının
belirlenmesinde; tüketenin sağlığı üzerinde ani, kısa veya uzun vadede
oluşturabileceği muhtemel etkileri yanında, gelecek nesiller üzerindeki
etkileri, birikerek artan muhtemel toksik etkileri ve belirli tüketici
gruplarının özel sağlık hassasiyetleri de dikkate alınır.
ç) Herhangi bir gıdanın insan tüketimi için uygun
olmadığının belirlenmesinde, gıdanın yabancı madde karışması da dâhil olmak
üzere her tür bulaşıklığı veya çürüme, bozulma veya kokuşma nedeniyle kullanım
amacına uygun olmaması dikkate alınır.
d) Bir seri, parti veya sevkiyattaki aynı sınıf veya çeşit
gıdanın bir bölümünün güvenilir olmadığının tespiti durumunda, geri kalanı ile
ilgili daha kapsamlı yapılan değerlendirme sonucunda güvenilir olduğu ispat
edilemez ise, o seri, parti veya sevkiyattaki aynı sınıf veya çeşidin tamamının
güvenilir olmadığı kabul edilir.
e) Gıda, Bakanlıkça belirlenen şartlara uygun olsa bile,
gıdanın güvenilir olmadığına dair yeterli şüphe veya sebebin oluşması
durumunda, Bakanlık söz konusu gıdanın piyasaya arzını kısıtlayabilir veya
piyasaya arz edilen gıdayı toplatabilir.
(2) Yem güvenilirliği şartları aşağıda belirtilmiştir:
a) Güvenilir olmayan yem, piyasaya arz edilemez ve
hayvanlara yedirilemez.
b) Yemin, kullanım amacına göre, insan ve hayvan sağlığına
olumsuz etkilerinin bulunması veya hayvanlardan elde edilen gıdaların insan
tüketimi için güvenilir olmamasına neden olması durumunda, güvenilir olmadığı
kabul edilir.
c) Bozulmuş ve çürümüş yem, tüketime uygun olmayan yem
olarak değerlendirilir.
ç) Bir seri, parti veya sevkiyattaki aynı sınıf veya çeşit
yemin bir bölümünün güvenilir olmadığının
tespiti  durumunda,  geri kalanı
ile ilgili daha  kapsamlı   yapılan
değerlendirme sonucunda güvenilir olduğu ispat edilemez ise, o seri,
parti veya sevkiyattaki aynı sınıf veya çeşidin tamamının güvenilir olmadığı
kabul edilir.
d) Yem, Bakanlıkça belirlenen şartlara uygun olsa bile,
yemin güvenilir olmadığına dair yeterli şüphe veya sebebin oluşması durumunda,
Bakanlık söz konusu yemin piyasaya arzını kısıtlayabilir veya piyasaya arz
edilen yemi toplatabilir.
(3) Yem katkıları, karma yemler, yem maddeleri, yemlerde
istenmeyen maddeler, özel beslenme amaçlı yemler, ilaçlı yemler, hayvan
beslemede kullanılan belirli ürünler, hayvan beslemede kullanılması veya
yemlere katılması yasak olan maddeler ile yemlere ilişkin diğer hususlar
Bakanlıkça belirlenir.
(4) Yeni gıdalar ile yemlere ilişkin usul ve esaslar
Bakanlıkça belirlenir.
(5) Gıda kodeksine aykırı gıda ve gıda ile temas eden madde
ve malzeme üretilemez, işleme tâbi tutulamaz ve piyasaya arz edilemez.
(6) Bakanlık, insan sağlığını göz önünde bulundurarak bazı
madde ve ürünlerin, gıda olarak veya gıda üretiminde kullanılmalarını
kısıtlayabilir, yasaklayabilir ya da kullanımını belirli esaslara bağlayabilir.
(7) Gıda ve yem mevzuatındaki gıda ve yem güvenilirliğine
ilişkin hükümlerine uygun olan ürün, bu mevzuat hükümlerinin kapsadığı ölçüde
güvenilir kabul edilir.
Sorumluluklar
MADDE 22- (1) Gıda, gıda ile temas eden madde ve malzeme ve
yem ile ilgili faaliyet gösteren işletmeciler, kendi faaliyet alanının her
aşamasında bu Kanunda belirtilen şartları sağlamak ve bunu doğrulamakla
yükümlüdür.
(2) Gıda ve yem işletmecisi ürettiği, işlediği, ithal
ettiği, satışını veya dağıtımını yaptığı bir ürününün, gıda ve yem
güvenilirliği şartlarına uymadığını değerlendirmesi veya buna ilişkin makul
gerekçelerinin olması durumunda, söz konusu ürünü kendi kontrolünden çıktığı
aşamadan başlamak üzere, toplanması için gerekli işlemleri derhal başlatmak ve
konu ile ilgili Bakanlığı bilgilendirmek zorundadır. Gıda ve yem işletmecisi,
ürünün toplanması gerektiğinde, toplanma nedeni hakkında tüketiciyi veya
kullanıcıyı doğru ve etkin olarak bilgilendirmek ve gerekli hâllerde, insan
sağlığını korumaya yönelik alınacak tedbirlerin yeterli olmaması durumunda,
tüketiciye veya kullanıcıya ürünün iadesi için çağrıda bulunmak zorundadır.
(3) Gıda ve yem işletmecisi, faaliyeti ile ilgili istenen
kayıtları güncel tutmak, istendiğinde Bakanlığa sunmak zorundadır.
(4) Piyasaya arz edilecek gıda ve yemlerden onay alınması
zorunlu olanlar Bakanlıkça belirlenir. Ürün sahibi, onay için Bakanlıkça talep
edilen bilgi ve belgeleri sunmak zorundadır. Bu ürünlerin, onay alınmadan
üretimi, ithalatı ve piyasaya arzı yasaktır.
(5) Bakanlık, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasını sağlamak
için, gıda ve yem işletmecilerinin üretim, işleme ve dağıtımın tüm aşamalarında
resmî kontrolleri yapar, gıda ve yem işletmeleri ile ilgili kayıtları tutar.
(6) Gıda ve yem işletmecisi, ürünle ilgili riskin önlenmesi,
azaltılması veya ortadan kaldırılmasından sorumlu olup, bu gibi tedbirlerin
alınmasında Bakanlıkla işbirliği yapar. İlgililer, Bakanlıkça alınan önlemlerin
uygulanması sırasında hiçbir şekilde engelleme yapamaz.
(7) Ek-1’de belirlenen gıda ve yem işletmeleri, işin nevine
göre, konu ile ilgili lisans eğitimi almış en az bir personel çalıştırmak
zorundadır. Bilimsel gelişmeler ve günün koşullarına göre, Ek-1’de Bakanlıkça
değişiklik yapılabilir. Bu değişiklikler Bakanlıkça çıkarılacak bir tebliğ ile
ilan edilir.
(8) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
Gıda kodeksi
MADDE 23- (1) Bakanlık, gıda ve gıda ile temas eden madde ve
malzemelerle ilgili asgarî teknik ve hijyen kriterleri, bitki koruma ürünü ve
veteriner ilaç kalıntıları, katkı maddeleri, bulaşanları, numune alma,
ambalajlama, etiketleme, nakliye, depolama esasları ve analiz metotlarını
belirleyen gıda kodeksini hazırlar ve yayımlar. Bakanlık, kodeksin
hazırlanmasında ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapabilir ve bu amaçla
komisyonlar kurabilir. Bakanlık, uluslararası Kodeks Alimentarius Komisyonunun
temas noktasıdır ve konu ile ilgili çalışmaları yürütür. Bakanlık gıda kodeksini
hazırlamak üzere Ulusal Gıda Kodeks Komisyonu oluşturur. Komisyonun üye seçimi,
görev süresi, alt komisyon oluşturulması, Ulusal Gıda Kodeks Komisyonu ve alt
komisyonların çalışma usul ve esaslarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir.
Komisyonun sekretarya hizmetleri Bakanlıkça yürütülür.
(2) Bakanlık, tarım ve gıda ile ilgili coğrafi işaret veya
geleneksel ürün adlarının kullanımının tescilde belirtilen özelliklere
uygunluğunu denetler.
(3) Bakanlık, gıda güvenilirliği ile ilgili her türlü
araştırma ve projeleri yapar veya hizmet satın alma yoluyla yaptırabilir.
(4) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
Gıda ve yemde izlenebilirlik ve etiketleme, sunum ve reklâm
ile tüketici haklarının korunması
MADDE 24- (1) Gıda veya yem işletmecileri izlenebilirliği
sağlamak amacıyla, üretim, işleme ve dağıtımın tüm aşamalarında,
sorumluluğundaki gıda veya yemin, gıda veya yeme ilave edilecek her türlü
maddenin ve gıdanın elde edildiği hayvanın takibinin yapılabilmesi için, bir
sistem oluşturmak ve talep hâlinde bu bilgileri Bakanlığa sunmak zorundadır.
(2) Piyasaya arz edilecek gıda ve yem, izlenebilirliği
sağlamak amacıyla, uygun şekilde etiketlenmek veya Bakanlıkça belirlenecek
bilgi ve belgelerle uygun şekilde tanımlanmak zorundadır.
(3) Gıda ile ilgili özel mevzuat hükümleri saklı kalmak
kaydıyla, gıdanın ve yemin şekli, görünümü, ambalajı, kullanılan  ambalaj
malzemesi, tasarlanma  ve  sergilenme şekli,  her tür yazılı veya görsel basın aracılığı
ile sunulan bilgi dâhil, etiketlenmesi, tanıtımı, reklâmı ve sunumu tüketiciyi
yanıltıcı şekilde yapılamaz.
(4) Gıda ve yemde taklit ve tağşiş yapılamaz.
(5) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
İKİNCİ BÖLÜM
Hızlı Uyarı Sistemi, Acil Durumlar, Kriz Yönetimi, Risk
Analizi,
Kamuoyunun Bilgilendirilmesi ve İhtiyati Tedbirler
Hızlı uyarı sistemi, acil durumlar ve kriz yönetimi
MADDE 25- (1) İnsan, hayvan ve bitki sağlığını korumak, gıda
ve yem güvenilirliğini sağlamak üzere, doğrudan veya dolaylı bir riskin
bildirimine ilişkin sistemler Bakanlık tarafından kurulur. Bakanlık bu hususla
ilgili temas noktası olarak ulusal ve uluslararası kuruluşlarla işbirliği
yapar.
(2) Bakanlık, hayvan ve bitki sağlığı, gıda ve yem ile
ilgili, doğrudan veya dolaylı risk bulunduğuna ilişkin bir bildirim aldığında,
gerekli tedbirleri alır veya alınmasını sağlar. Hayvan sahibi ya da hayvan
sahibi adına bakıcısı, bitki ve bitkisel ürün sahibi, gıda ve yem işletmecisi
Bakanlık tarafından alınan tedbirleri ve verilen kararları uygulamak
zorundadır.
(3) Bakanlık, üretilen, işlenen ve dağıtılan ürünler ve
canlı hayvanlar ile ilgili, insan, hayvan ve bitki sağlığı ile çevre için ciddi
bir riskin belirmesi ve mevcut tedbirlerin yetersiz kalması durumunda, söz
konusu canlı hayvan veya ürünün piyasaya arzı, kullanımı ve ülkeye girişini
kısıtlayıcı ve yasaklayıcı her türlü idarî tedbiri almaya ve uygulamaya
yetkilidir. Bu gibi durumlarda, hayvan sahibi ya da hayvan sahibi adına
bakıcısı, bitki ve bitkisel ürün sahibi, gıda ve yem işletmecisi ile Bakanlıkça
belirlenen diğer ilgililer, bu idarî tedbirlere uymakla yükümlüdür.
(4) Bakanlık, mevcut mevzuat hükümleriyle önlenemeyen,
giderilemeyen veya kabul edilebilir sınırlara çekilemeyen ya da sadece idarî
tedbirlerin uygulanmasıyla kontrol altına alınamayan insan, hayvan ve bitki
sağlığına doğrudan veya dolaylı risk teşkil eden kriz durumlarında uygulanmak
üzere ilgili taraflar ile işbirliği hâlinde acil durumlarda uygulamaya girecek
acil durum planını uygulamaya koyar ve kriz birimini oluşturur. Taraflar acil
durumlar ile kriz durumlarında Bakanlıkça alınan her türlü tedbire uymakla
yükümlüdür.
(5) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
Risk analizi, kamuoyunun bilgilendirilmesi ve ihtiyati
tedbirler
MADDE 26- (1) Gıda, yem ve bitki sağlığı ile ilgili
işlemlerde, insan sağlığı ve yaşamının azamî düzeyde korunmasının
sağlanabilmesi için, risk analizine dayanılması zorunludur. Risk analizi
yapılmasına uygun olmayan ya da tedbirin niteliğine göre risk analizi
uygulanamayan durumlarda bu hüküm uygulanmaz.
(2) Bağımsız, tarafsız, şeffaf ve bilimsel esaslara göre
risk değerlendirmesi yapmak üzere; araştırma
kurumları,  araştırma   enstitüleri,   üniversitelerin   konu
ile   ilgili   fakültelerinin temsilcileri ile gerektiğinde
diğer uzman kişilerin katılabileceği, konularına göre risk değerlendirme
komisyonları oluşturulur. Komisyonların yapacağı risk değerlendirme sonuçları
tavsiye niteliğindedir. Bu komisyonların sekretaryasını yürütmek üzere
Bakanlıkça risk değerlendirme birimi kurulur. Risk değerlendirme birimi ulusal
ve uluslararası benzeri kuruluşlarla işbirliği yapabilir.
(3) Risk yönetimi ve risk iletişimi, risk değerlendirme
sonuçları ve bilimsel veriler, tartışılan konu ile ilgili diğer faktörler ve
ihtiyatlılık ilkesi dikkate alınarak Bakanlık tarafından yapılır.
(4) Bakanlık, belgelere erişim konusundaki hükümler saklı
kalmak kaydıyla, bir gıda ve yemin insan ve hayvan sağlığı açısından risk
oluşturabileceğinden şüphe duyulması üzerine, riskin mahiyeti, ciddiyeti ve
büyüklüğüne göre, riski önlemek, azaltmak veya yok etmek için alınan ya da
alınması öngörülen önlemleri belirler; riskin mahiyeti ve alınan tedbirler
hakkında kamuoyunu bilgilendirir.
(5) Elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi sonucunda,
herhangi bir gıda veya yemin insan ve hayvan sağlığı üzerinde zararlı bir
etkisinin olması ihtimali belirmesine rağmen, bilimsel belirsizliklerin devam
etmesi durumunda, kapsamlı bir risk değerlendirmesine imkân sağlayacak daha
fazla bilimsel veri elde edilinceye kadar, Bakanlık geçici olarak üretimin
durdurulması, piyasaya arz, tüketimi engelleme, toplatma ve benzeri ihtiyati
tedbirlere başvurabilir. İlgililerin, Bakanlığın belirlediği ihtiyati
tedbirlere uyması zorunludur. Bu ihtiyati tedbirlerin uygulanması sonucu
Bakanlığa herhangi bir sorumluluk yüklenemez, Bakanlıktan herhangi bir tazminat
talep edilemez.
(6) Bakanlık, bitki, bitkisel ürün, gıda, yem ve canlı
hayvanlarda pestisit, farmakolojik etkili maddeler, ağır metaller,
mikotoksinler ve mikroorganizmalar gibi istenmeyen maddelerin kontrolü
amacıyla, numune almak, gözlem, ölçüm ve değerlendirme yapmak suretiyle izleme
yapar. Elde edilen veriler risk değerlendirmesi ve risk iletişiminde
kullanılır.
(7) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sularla İlgili Hükümler, Takviye Edici Gıdalar ve
Özel Tıbbî Amaçlı Diyet Gıdalar
Sularla ilgili hükümler
MADDE 27- (1) Herhangi bir katkı, aroma veya zenginleştirme
amaçlı madde ilave edilen kaynak suları, içme suları, doğal mineralli sular ve
yapay sodaların üretimi, ambalajlanması, satışı, ithalat ve ihracatına ilişkin
esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Ancak; kaynak suları,
içme suları, doğal mineralli sular ve tıbbi amaçlı suların üretimi, uygun
şekilde ambalajlanması, satışı, ithalat ve ihracatına ilişkin usul ve esaslar
ile içme-kullanma sularının teknik ve hijyenik şartlara uygunluğu, kalite
standartlarının sağlanması, kalite standartlarının izlenmesi ve denetimi ile
ilgili usul ve esaslar Sağlık Bakanlığınca belirlenir.
Takviye edici gıdalar ve özel tıbbî amaçlı diyet gıdalar
MADDE 28- (1) Takviye edici gıdaların üretim, ithalat,
ihracat ve kontrolüne ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. Ancak,
özel tıbbî amaçlı diyet gıdaların üretim, ithalat, ihracat ve kontrolüne
ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığınca belirlenir.
ALTINCI KISIM
Hijyen
BİRİNCİ BÖLÜM
Hijyen Esasları, İyi Uygulama Kılavuzları,
İşletmelerin Kayıt ve Onayı
Hijyen esasları ve iyi uygulama kılavuzları
MADDE 29- (1) Bakanlık, tüketicilerin azamî seviyede
korunması amacıyla, gıda ve yem ile ilgili genel ve özel hijyen esasları ile
tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları ilkelerine dayalı düzenlemeleri,
resmî kontrollerin yapıldığını belirten sağlık işareti, tanımlamaya ilişkin
işaretlemeler ve izlenebilirlikle ilgili diğer özel düzenlemeleri kapsayan
hijyen esaslarını belirler.
(2) Birincil üretim yapanlar, perakende işyerleri ile gıda
ve yem işletmecileri, kendi kontrolleri altındaki faaliyet alanı ile ilgili
Bakanlıkça belirlenen genel ve özel hijyen esaslarına uymak zorundadır.
(3) Birincil üretim hariç olmak üzere, gıda ve yem
işletmecisi, tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları ilkelerine dayanan
gıda ve yem güvenilirliği sistemini kurmak ve uygulamakla yükümlüdür. Gıda ve
yem işletmecisi üründe veya ürünün üretim, işleme veya dağıtım aşamalarında
değişiklik olması hâlinde, tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları
ilkelerine dayanan sistemin uygulanmasını gözden geçirmek, sistemde gerekli
değişiklikleri yapmak ve bu değişiklikleri kayıt altına almak zorundadır.
(4) Bakanlık iyi uygulama kılavuzlarının hazırlanmasını,
yaygınlaştırılmasını ve uygulanmasını teşvik eder.
(5) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
İşletmelerin kayıt ve onayı
MADDE 30- (1) Bu Kanun kapsamındaki gıda ve yem
işletmelerinden onaya veya kayıt işlemine tâbi olanlar ile onay ve kayıt
işlemlerine ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir. Onaya tâbi işletmeler için,
faaliyete geçmeden önce Bakanlıktan onay alınması zorunludur. Kayıt işlemine
tâbi işletmeler, faaliyetleri ile ilgili işletme kayıtlarını Bakanlığa
yaptırmak zorundadır.
(2) Bakanlık, onaya tâbi bir işletmenin ilgili mevzuatta
belirlenen şartlara uygun faaliyette bulunmadığının  belirlenmesi
durumunda,  bu  işletmenin
faaliyetini  durdurur,  bu
faaliyetle ilgili onayı geçici olarak askıya alır. Askıya alma süresi,
belirlenen eksikliklerin tamamının giderilmesine kadar devam eder. Bu
eksikliklerin askıya alma tarihinden itibaren bir yıl içerisinde karşılanmaması
durumunda onay Bakanlıkça iptal edilir.
(3) Gıda ve yem işletmecisinin, faaliyetlerinin tamamını
veya bir kısmını durdurması durumunda, bu durumun üç ay içerisinde Bakanlığa
bildirilmesi zorunludur. Bu süre içerisinde Bakanlığa bildirimde
bulunulmadığının tespit edilmesi hâlinde, faaliyetle ilgili onay veya kayıt
Bakanlıkça iptal edilir.
(4) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
YEDİNCİ KISIM
Resmî Kontroller
BİRİNCİ BÖLÜM
Resmî Kontroller, İtiraz Hakkı, Resmî Sertifikalar,
Resmî  Kontrol Sonucu
Uygun Olmayan Canlı Hayvan
ve Ürünler ile Laboratuvarlar
Resmî kontroller, itiraz hakkı ve resmî sertifikalar
MADDE 31- (1) Resmî kontroller, uygun sıklıkta, tarafsız,
şeffaf ve meslekî gizlilik ilkelerine uygun olarak risk esasına göre, ön
bildirim gereken hâller dışında, önceden haber verilmeksizin gerçekleştirilir.
Bu kontroller, izleme, gözetim, doğrulama, tetkik, denetim, numune alma ve
analiz gibi uygulamaları da kapsar. Kontroller, Bakanlıkça kontrol yetkisi
verilen personel tarafından gerçekleştirilir. Üretim, işleme ve dağıtım
aşamalarında hangi meslek mensuplarının hangi resmî kontrollerden sorumlu
olduğu Ek-2’de belirtilmiştir.
(2) Resmî kontrollerde, ilgili meslek alanlarında eğitim
alan tekniker, teknisyen ve yardımcı sağlık personeli, kontrol yetkisi verilen
personele yardımcı olmak üzere görev alabilir.
(3) Kontrol görevlisi, Bakanlık adına bu Kanun hükümleri
doğrultusunda resmî kontrolleri yapmak, kontrol sonucuna göre, her türlü
etkiden ve çıkar ilişkisinden uzak, tarafsız, objektif ve bağımsız olarak karar
almak zorundadır. Kontrol görevlisi, bu Kanunla kendisine verilen yetkiler
çerçevesinde, bu Kanunda öngörülen idarî yaptırımları uygulamaya yetkilidir.
Kontrol görevlisi, bu Kanun kapsamındaki her yere kontrol amacıyla girebilir ve
numune alabilir. Alınan numuneler için herhangi bir bedel ödenmez. İlgililer
resmî kontroller sırasında gerekli olan her türlü yardım ve kolaylığı
sağlamakla yükümlüdür.
(4) İlgililer, resmî kontrol ve denetim sonuçları hakkında,
tebligat yapıldığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde Bakanlığa itiraz etme
hakkına sahiptir. Ürünün kalan raf ömrü yedi günden az olan gıdalar,
mikrobiyolojik incelemeler ve ürün miktarının şahit numunenin analizinin
yapılabilmesi için yetersiz olduğu durumlarda analiz sonucuna itiraz edilemez.
İtirazdan kaynaklanan masraflar ilgililer tarafından karşılanır.
 (5) Bu Kanun
kapsamında öngörülen gıda kontrolü ile ilgili düzenlemeler, gıda ile temas eden
madde ve malzemeler ile bu işle iştigal eden işyerleri için de uygulanır.
(6) Bakanlık, uygun gördüğü hâllerde yapılan kontroller
sonucunda sahip olduğu bilgileri, kamuoyunun bilgisine sunabilir. Ancak, iç
hukuk ve uluslararası hukuk ile güvence altına alınan, gizli soruşturma ve
sürmekte olan adlî ve idarî işlemler, kişisel bilgiler, meslek sırları, gizli
müzakereler, uluslararası ilişkiler ve ulusal savunma ile ilgili bilgiler
kamuoyuna sunulamaz.
(7) Veteriner ve bitki sağlık sertifikaları ile Bakanlıkça
belirlenen diğer sertifikalara ilişkin esaslar, iş ve işlemler ile sertifika
modelleri Bakanlıkça belirlenir.
(8) Bakanlık, kesimhanelerde, kesim öncesi ve sonrası
muayeneler ile et parçalama işlemi yapılan yerlerde muayeneleri ve diğer resmî
kontrolleri yapmak üzere, resmî veteriner hekim veya yetkilendirilmiş veteriner
hekim görevlendirir.
(9) Bakanlık, yıllık ve çok yıllık ulusal kontrol planlarını
hazırlar, belirlenen canlı hayvan ve hayvansal ürünler ile diğer ürünlerde,
katkı, kalıntı, bulaşan veya istenmeyen maddeler için izleme programları
uygular ve her yılın sonunda kontrollere ilişkin yıllık rapor düzenler.
(10) Bakanlık, bu Kanun kapsamındaki kamu hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler hariç olmak üzere, uygun göreceği görev
ve yetkiler için kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşları, gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri, birlikler,
kooperatifler, vakıf ve üniversiteler ile işbirliği yapabilir. Bunlardan,
Bakanlıkça belirlenen şartlara sahip olanlara, bu görev ve yetkilerin tamamı
veya bir kısmı tamamen veya kısmen devredebilir veya hizmet alımı yolu ile
yerine getirebilir. Bakanlık, devir yaptığı kuruluşları denetler. Bakanlıkça
yapılan denetim sonucunda devredilen görev ve yetkilerin yürütülmesinde
yetersizlik veya eksikliğin tespiti hâlinde Bakanlık devri iptal eder veya
eksikliklerin kısa bir süre içinde giderilmesini talep edebilir. Bakanlık,
eksikliklerin giderilmemesi durumunda devredilen görev ve yetkileri iptal eder.
Bu fıkranın uygulanmasından doğan tüm masraflar sorumlular tarafından
üstlenilir.
(11) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
Resmî kontrol sonucu uygun olmayan canlı hayvan ve ürünler
MADDE 32- (1) Bakanlık, resmî kontrol sonucu, mevzuat
şartlarını taşımadığı, insan, hayvan veya bitki sağlığı açısından tehlike
oluşturduğu tespit edilen canlı hayvan ve ürünlerle ilgili aşağıdaki
önlemlerden bir ya da bir kaçını uygulayabilir:
a) Canlı hayvan ve ürünün piyasaya arzı, taşınması, ülkeye
girişi ve çıkışının kısıtlanması veya yasaklanması.
b) Canlı hayvan ve ürün piyasaya arz edilmiş ise, satışının
durdurulması, bunların sahibi veya işletmecisi tarafından piyasadan toplanması.
c) Piyasaya arz amacı dışında değerlendirilmesi mümkün olan
canlı hayvan ve ürünlerin, Bakanlık ve diğer ilgili kurumların kontrolünde
değerlendirilmesine izin verilmesi.
ç) Piyasaya arz amacı dışında değerlendirilmesi mümkün
olmayan canlı hayvan ve ürünlerin, Bakanlığın gözetiminde sahipleri veya
işletmecisi tarafından itlaf ve imha edilmesi.
(2) Resmî kontrol sonucu, mevzuat bakımından
düzeltilebilecek bir eksiklik tespit edilen ancak, gıda ve yem güvenilirliği
ile insan, hayvan ve bitki sağlığı açısından herhangi bir tehlike oluşturmayan
ürünlerin, mevzuata uygun hâle getirilmesi koşuluyla piyasaya arzına izin verilebilir.
(3) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
Laboratuvarlar
MADDE 33- (1) Bu Kanun kapsamındaki kontrollerle ilgili
analizleri veya hastalık ve zararlı organizma teşhisi yapmak üzere faaliyet
gösterecek gerçek ve tüzel kişilere ait laboratuvarlar için Bakanlıktan onay
alınması zorunludur. Bu laboratuvarlar yapacakları analizler için de ayrıca
onay almak zorundadır. Onay verilebilmesi için, laboratuvarlar aşağıda
belirtilen asgarî hususları sağlamalıdır:
a) Laboratuvar, imar mevzuatına uygun ve insanların
ikametgâhına mahsus olmayan binalarda kurulur. Faaliyet konusu insanlar için
tehlike oluşturmayan laboratuvarlar için bu şart aranmaz.
b) Laboratuvar binası, idarî ve hizmet bölümlerinden oluşur.
Hizmet bölümünde numune kabul, tartım, kimyasal maddeler ve numuneler için
uygun depo bölümleri ile çalışma konularına göre, fiziksel, kimyasal,
mikrobiyolojik analiz gibi bölümler yer alır.
c) Laboratuvarlarda, analiz ve teşhislerle ilgili alet,
ekipman, teknik altyapı ve uygun personel bulundurulur. Bakanlık, laboratuvarda
çalışacak personel ile ilgili ilave eğitim şartı arayabilir.
ç) Laboratuvarlar, faaliyetlerinden sorumlu, konu ile ilgili
en az lisans düzeyinde eğitim almış sorumlu bir idarî personel çalıştırmak
zorundadır.
(2) Laboratuvarlar faaliyetleri ile ilgili olarak Bakanlıkça
denetlenir.
(3) Resmî kontrollerle ilgili numunelerin analizleri,
Bakanlık laboratuvarlarında veya Bakanlık tarafından onay verilen diğer
laboratuvarlarda yapılır. Bu laboratuvarlarda yapılamayan analizler için ya da
teyit amacıyla yurt içindeki veya yurt dışındaki laboratuvarlarda analizlerin
yaptırılması hususunda Bakanlık yetkilidir.
(4) Laboratuvarlar, onay almadıkları analizler için ya da
analiz yapmadan rapor düzenleyemezler.
(5) Laboratuvarlar, birinci fıkranın, (c) ve (ç) bentlerinde
belirtilen personel değişikliklerini, yeni bölüm ilavesini veya faaliyetine son
vermesi durumunu Bakanlığa bildirmek, Bakanlıkça istenen kayıtları tutmak ve
istenildiğinde sunmak zorundadır.
(6) Bakanlık, analiz metotlarını belirlemek, laboratuvarlar
arasında metot birlikteliğini sağlamak, itiraz ile ilgili teşhis ve analizleri
yapmak ve benzeri faaliyetleri yürütmek üzere ulusal referans laboratuvarları
kurar veya belirler.
(7) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
İKİNCİ BÖLÜM
İthalat ve İhracatta Resmî Kontroller, Gümrükler ve Sınır
Kontrol Noktaları
İthalat ve ihracatta resmî kontroller, gümrükler ve sınır
kontrol noktaları
MADDE 34- (1) Bakanlık bu Kanun kapsamına giren ürün ve
canlı hayvanlar ile ilgili ithalat ve ülkeye giriş koşulları ile kontrol esaslarını
belirler. Ülkeye girişi yapılacak ürün ve canlı hayvanlar bu Kanun hükümlerine
uygun olmalıdır. Bakanlık, canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye girişinde bu Kanun
hükümlerine uygun olup olmadığı ile ilgili resmî kontrolleri yürütür. Bu Kanuna
uygun olmayanların ülkeye girişine izin verilmez.
(2) İthalatçı veya maldan sorumlu yetkili temsilcisi, ülkeye
giriş yapacak canlı hayvan ve hayvansal ürünler ile ilgili Bakanlığa ön
bildirimde bulunmak zorundadır. Bakanlık bunların dışında kalan ürünler için de
risk esasına göre ön bildirim zorunluluğu getirebilir.
(3) Gümrük ve serbest bölge müdürlüklerince, Bakanlığın izni
olmaksızın canlı hayvan ve hayvansal ürünler ile bitki ve bitkisel ürünlerin
ülkeye, serbest bölgelere girişine veya buralarda herhangi bir işleme tâbi
tutulmasına izin verilmez. Bakanlık gümrük depolarına ve serbest bölgelere
canlı hayvan ve ürünlerin girişi, çıkışı ve depolanmasında insan, bitki ve
hayvan sağlığının korunmasına yönelik ilave tedbirler getirebilir. Hayvansal
olmayan ürünlerle ilgili karantina tedbirlerine ilişkin bilinen veya yeni
ortaya çıkan riskli durumlarda, Bakanlığın bildirimi üzerine, ilgili gümrük ve
serbest bölge müdürlükleri bu malların ülkeye ve serbest bölgelere girişine
izin vermez. Bakanlık, ülkeye giriş yapacak canlı hayvan ve ürünlerle ilgili
insan, bitki ve hayvan sağlığı yönünden herhangi bir risk görmesi durumunda,
karantina, girişi veya piyasaya arzını engelleme gibi gerekli güvenlik
önlemlerini almaya ve yaptırımları uygulamaya yetkilidir.
(4) Bakanlık, bu Kanun kapsamında ülkeye giriş yapacak ve
kontrole tâbi tutulacak canlı hayvan ve ürünlerle ilgili bilgileri hazırlar ve
Gümrük Müsteşarlığına bildirir. Gümrük Müsteşarlığı, Türkiye Gümrük Bölgesine
gelen ürünlere ilişkin bilgileri Bakanlığa iletir ve her kurum kendi görev
alanlarına giren konularda eşgüdüm ve işbirliği hâlinde bu Kanun kapsamındaki
canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye giriş ve çıkış işlemlerinin yapılmasını
sağlar.
(5) Bakanlık, resmî kontrol sonucu ülkeye girişi uygun
olmayan canlı hayvan, ürün ve diğer maddeleri alıkoyar. Bunlara, sahibinin
bilgisi dâhilinde, karantina altına alma, geri gönderme, özel işleme tâbi
tutma, esas kullanım amacı dışında başka bir amaçla kullanılmasına izin verme
veya itlaf ve imha önlemlerinden bir veya birkaçını uygular veya uygulatır. Bu
önlemler, insan, bitki ve hayvan sağlığı ile çevre için doğrudan ya da dolaylı
herhangi bir olumsuz etkiye sebep olmayacak şekilde uygulanır. Bu iş ve
işlemler için yapılacak tüm masraflar sahibi tarafından karşılanır. İmha ve
itlaf hâlinde Bakanlıkça herhangi bir tazminat ödenmez.
(6) Canlı hayvan ve ürünlerin ihracatında yapılan resmî
kontrollerde, alıcı ülkenin farklı bir talebinin olmaması hâlinde, bu Kanun
hükümleri dikkate alınır. Sağlık için tehlike oluşturanlar  hariç,
bu Kanun hükümlerine uygun olmayan ürünler,  alıcı
ülkenin mevzuatına uygun olması ya da alıcı ülkeye ürünle ilgili
açıklamalar yapılması ve alıcı ülkenin kabul etmesi durumunda ihraç edilebilir.
İhracatçı, Bakanlığın alacağı her türlü tedbire uymakla yükümlüdür.
(7) Ülkemizin taraf olduğu ikili veya çok taraflı
uluslararası anlaşmaların varlığı hâlinde, ithalatta ve ihracatta söz konusu
anlaşma hükümleri geçerli olur.
(8) İhraç edilen ancak çeşitli nedenlerle geri dönen canlı
hayvan ve ürünler, geri dönme sebebi de dikkate alınarak, geri dönen canlı
hayvan ve ürünün, ihraç edilenle aynı olduğuna ilişkin tespit yapıldıktan
sonra, Bakanlıkça resmî kontrole tâbi tutulur. Kontrol sonucu mevzuata uygun
olan canlı hayvan ve ürünlerin girişine izin verilir. Uygun olmayan canlı
hayvan ve ürünler için aşağıdaki tedbirlerden biri uygulanır:
a) Yeniden ihraç edilir.
b) Karantina altına alınır.
c) Özel işleme tâbi tutulur.
ç) Esas kullanım amacı dışında başka bir kullanım amaçlı
girişine izin verilir.
d) İtlaf ve imha edilir.
(9) Bakanlık, canlı hayvan, hayvansal ürünler ile bitki,
bitkisel ürün ve ahşap ambalaj malzemelerinin ülkeye giriş yapacağı sınır
kontrol noktaları kurar. Takip ile ilgili bilgi sistemini oluşturur ve işletir.
Ülkeye girişi yapılacak diğer ürünler ile ilgili gümrük giriş kapılarını Gümrük
Müsteşarlığı ile birlikte belirler.
(10) Bakanlık, ihraç edilecek canlı hayvan ve ürünlerin
gümrük çıkış kapılarını Gümrük Müsteşarlığı ile birlikte belirler.
(11) Ev ve süs hayvanlarının ticarî olmayan hareketleri ile yolcu
beraberi ürünler ile ilgili hususlar Bakanlıkça belirlenir.
(12) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Resmî Kontrollerin, Veteriner ve Bitki Sağlığı
Hizmetlerinin Finansmanı ve Harcamalar
Resmî kontrollerin, veteriner ve bitki sağlığı hizmetlerinin
finansmanı ve harcamalar
MADDE 35- (1) Bakanlık, bu Kanun kapsamında yürütülen
faaliyetler ve yapılan resmî kontrollerin karşılığı olarak ücret alabilir. Hangi
faaliyetlerden ve resmî kontrollerden ne miktarda ücret alınacağı her yıl
Aralık ayında Bakanlıkça belirlenir.
(2) Bu Kanun kapsamında elde edilecek gelirlerden 21/12/1967
tarihli ve 969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra
Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun ile ilgili olan faaliyet
gelirleri, döner sermaye bütçelerine gelir olarak kaydedilir ve bu gelirler
öncelikli olarak bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerin yürütülmesinde kullanılır.
Diğer gelirler genel bütçeye gelir kaydedilir.
 (3) Salgın ve
bulaşıcı hayvan hastalıkları ile zararlı organizmaların kontrolü veya
eradikasyonu, ulusal veya bölgesel düzeyde uygulanacak mücadele projelerinin
hazırlatılması ve uygulanması, mücadelesi, kontrolü, denetimi ve bu amaçlarla alet,
malzeme, aşı, ilaç ve benzerlerinin alımı ile acil durumlardaki ihtiyaçlar için
döner sermaye bütçelerinden gerekli harcamaları yaptırmaya veya bu amaçlarla
bir işletmeden diğer işletmeye borç veya karşılıksız olmak üzere kaynak
aktarmaya Tarım ve Köyişleri Bakanı yetkilidir.
(4) Bakanlık bütçesine, döner sermaye faaliyetleri dışında,
bu Kanun kapsamındaki görevlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli ödenek
konulur.
(5) Bu Kanun kapsamında Bakanlık tarafından gümrüklerde
kontrolü zorunlu olan canlı hayvan ve ürünler ile yurt içi hayvan sevklerinde
yapılan kontrollerin mesai saatleri dışında veya resmi tatillerde yapılması
halinde, bu kontrolleri gerçekleştiren personele, ayda 6000 gösterge rakamını
geçmemek üzere görev yaptıkları her gün için 400 gösterge rakamının memur aylık
katsayısı ile çarpılması sonucu bulunacak tutarı geçmemek üzere, döner sermaye
bütçesinden fazla çalışma ücreti ödenir.
(6) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile
belirlenir.
SEKİZİNCİ KISIM
Cezaî Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Cezaî Hükümler, Cezaların Uygulanması, Tahsili ve İtirazlar
Hayvan sağlığı, hayvan refahı ve zootekni ile ilgili
yaptırımlar
MADDE 36- (1) Hayvan sağlığı, hayvan refahı ve zootekni ile
ilgili yaptırımlar aşağıda belirtilmiştir:
a) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre
hastalıkların yayılmasının önlenmesi amacıyla Bakanlık tarafından alınan
tedbirlere uymayanlara beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
b) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasına göre Bakanlıkça
getirilen yasaklama ve kısıtlamalara uymayanlara beşbin Türk Lirası idarî para
cezası verilir.
c) 4 üncü maddenin altıncı fıkrasında belirtilen, bulaşıcı
hayvan hastalığını ya da sebebi belli olmayan hayvan ölümlerini Bakanlığa
bildirmeyen hayvan sahipleri ve bakıcıları ile muayene eden veteriner hekimlere
beşyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.
ç) 4 üncü maddenin yedinci fıkrasında belirtilen gerçek veya
tüzel kişilerden, Bakanlık tarafından istenen kayıtları tutmayanlara beşyüz
Türk Lirası idarî para cezası verilir, kontrollerde gerekli kolaylığı
göstermeyenlere beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
d) 6 ncı maddede belirtilen işlemlerle ilgili olarak alınan
tedbirlere uymayan hayvancılık işletmelerine bin Türk Lirası, diğerlerine
beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
e) 7 nci madde gereği Bakanlıkça belirlenen esaslara uygun
olarak hayvanlarını tanımlatmayan, işletmelerini ve hayvanlarını kayıt altına
aldırmayan, gerekli bildirimlerde bulunmayan, kayıt tutmayan hayvan sahiplerine
beşyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Hayvanların tanımlanmasında
kullanılan malzemelerde veya kayıtlarında tahrifat yapanlara fiil suç
oluşturmadığı takdirde beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Tanımlanmamış
ve belgesiz hayvan kesimi yapan yerlere onbin Türk Lirası idarî para cezası
verilir.
f) 8 inci madde gereği canlı hayvan ve hayvansal ürünlerin
sevklerinde Bakanlıkça belirlenen belgeleri bulundurmayan canlı hayvan ve
hayvansal ürün sahiplerine sığır cinsi hayvanlar için hayvan başına üçyüz Türk
Lirası, koyun ve keçi türü hayvanlar için hayvan başına elli Türk Lirası, diğer
hayvan türleri ve hayvansal ürünler için araç başına bin Türk Lirası, ayrıca
nakil vasıtası sahiplerine bin Türk Lirası, Bakanlıkça izin verilen yerler
dışında hayvan satışı yapanlara bin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
Tanımlattırılmamış sığır cinsi hayvanlar ile koyun ve keçilerin nakil sırasında
yakalanması hâlinde tüm masrafları sahibi tarafından karşılanarak en yakın
kesimhanede kestirilir ve sahibine teslim edilir.
g) 9 uncu maddenin; birinci fıkrasında yer alan hükümlere
aykırı hareket edenlere hayvan başına yüz Türk Lirası, dördüncü fıkrası gereği
Bakanlıkça belirlenen barınma yerlerine ilişkin esaslara aykırı hareket
edenlere hayvan başına yüz Türk Lirası, nakillerle ilgili esaslara aykırı
hareket edenlere bin Türk Lirası, kesim öncesi ve kesim sırasındaki esaslara
aykırı hareket edenlere ikibin Türk Lirası idarî para cezası, Bakanlıktan
onaylı kesim yerleri dışında kesim yapanlara beşbin Türk Lirası idarî para
cezası verilir.
ğ) 10 uncu maddenin üçüncü fıkrası gereğince Bakanlıktan
izin almadan faaliyette bulunanlara onbin Türk Lirası idarî para cezası
verilir; bunların faaliyeti durdurulur ve ürünlerin üreme amaçlı kullanımına
izin verilmez.
h) 10 uncu maddenin sekizinci fıkrası gereği Bakanlıkça
belirlenen esaslara aykırı olarak sahte belge düzenleyenlere, sunanlara veya
belgede tahrifat yaparak ilgilileri yanıltanlara hayvan başına sığırlar için
beşbin Türk Lirası, atlar için yüzbin Türk Lirası, koyun, keçi ve diğer
hayvanlar için beşyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir, belgeleri iptal
edilir ve bunlar hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulur.
ı) 10 uncu maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fıkraları
hükümlerine aykırı hareket edenler ile soy kütüğüne kayıtlı damızlıkların,
safkan Arap ve İngiliz atlarının ölmeleri hâlinde pedigrilerini belirlenen
süreler içerisinde geri vermeyen veya sahip ve don değişikliğini bildirmeyen ve
pedigrisine işletmeyen hayvan sahiplerine beşbin Türk Lirası idarî para cezası
verilir. Söz konusu hayvanların soy kütüğünden kaydı silinir ve pedigrileri
iptal edilerek geri alınır.
i) 11 inci madde gereğince Bakanlıktan onay almadan
faaliyette bulunanlara beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir ve bunlar
faaliyetten men edilir. İstenen kayıtları tutmayanlara bin Türk Lirası idarî
para cezası verilir.
Veteriner sağlık ürünleri ile ilgili yaptırımlar
MADDE 37- (1) Veteriner sağlık ürünleri ile ilgili
yaptırımlar aşağıda belirtilmiştir:
a) Onaylı olmayan yerlerde veteriner tıbbî ürünü üretimi
yapan gerçek ve tüzel kişilere otuzbin Türk Lirası idarî para cezası verilir ve
faaliyetten men edilir. Ürünler masrafları sorumlusuna ait olmak üzere
piyasadan toplatılır ve imha edilmek üzere mülkiyetinin kamuya geçirilmesine
karar verilir.
b) Veteriner tıbbî ürünle ilgili onay alınmadan veteriner
tıbbî ürünü ithal eden ve üretenlere otuzbin Türk Lirası, satan ve
bulunduranlara yirmibin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Veteriner tıbbî
ürünlerini kaçak olarak ülkeye soktuğu tespit edilenler hakkında, 21/3/2007
tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümlerine göre işlem
yapılmak üzere savcılığa suç duyurusunda bulunulur. Ürünler masrafları
sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılır ve imha edilmek üzere
mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Onaylı yerlerde onaylı olmayan
veteriner tıbbî ürünlerinin üretilmesi durumunda ayrıca üretim yerinin onayı
bir yıl süre ile askıya alınır. Üretilen ürün veteriner biyolojik ürün ise
üretim yerinin onayı iptal edilir.
c) Gıda değeri bulunan hayvanlara uygulanması yasaklanan
veya bu yönde uyarılar taşıyan maddeleri ihtiva eden veteriner tıbbî
ürünlerini, gıda değeri bulunan hayvanlara uygulayanlara beşbin Türk Lirası
idarî para cezası verilir. Yasaklı maddeler ve yasaklı maddelerin uygulandığı
hayvanlardan elde edilen ürünler hakkında mülkiyetinin kamuya geçirilmesine
karar verilir.
ç) Veteriner biyolojik ürünlerden kullanımı belirli tür,
yaş, hayvan, bölge veya kullanıcılar ile kısıtlanmış olanları, kısıtlamaları
dışında uygulayanlara, hayvan başına; sığır cinsi hayvanlar için ikiyüz Türk
Lirası, tek tırnaklılar için bin Türk Lirası, koyun ve keçiler için elli Türk
Lirası, kanatlılar için beş Türk Lirası, kedi ve köpekler için yüz Türk Lirası,
diğer hayvan türleri için işletme başına beşbin Türk Lirası idarî para cezası
uygulanır.
d) Bakanlıktan onaylı veteriner sağlık ürünlerinin
analizleri sonucunda, onaya esas dosyasındaki formül veya spesifikasyona
uymadığının tespit edilmesi hâlinde, yirmibin Türk Lirası idarî para cezası
verilir. Hatalı ürünlerin ilgili serileri onay sahibi tarafından piyasadan
toplatılır ve imha edilmek üzere mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar
verilir. Ürünün piyasadan toplatılmaması hâlinde, ürün sahibine ayrıca beşbin
Türk Lirası idarî para cezası verilir.
e) Onaylı veteriner sağlık ürünlerinden birini taklit etmek
suretiyle sahtesini üreterek piyasaya arz edenler bir yıldan üç yıla kadar
hapis cezası ve bin gün adlî para cezası ile cezalandırılır. Bakanlıktan onaylı
üretim yerlerinde, taklit veteriner sağlık ürünlerini üreten yerlerin onayı bir
yıl süreyle askıya alınır, üretilen ürün taklit veteriner biyolojik ürün ise
üretim yerinin onayı iptal edilir.
f) 12 nci maddenin onyedinci fıkrasına göre Bakanlıkça
belirlenen düzenlemelere aykırı hareket edenlere beşbin Türk Lirası idarî para
cezası verilir. İzinsiz olduğu belirlenen ürünler masrafları sorumlusuna ait
olmak üzere piyasadan toplatılır ve imha edilmek üzere mülkiyetinin kamuya
geçirilmesine karar verilir.
g) 13 üncü maddede belirtilen satış yerleri dışında
veteriner tıbbî ürünlerin satışını yapan yer sahiplerine onbin Türk Lirası
idarî para cezası verilir; ürünlere el konularak mülkiyetinin kamuya
geçirilmesine karar verilir.
ğ) 13 üncü maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen psikotropik
ve narkotik veteriner tıbbî ürünleri ile ilgili hükümlere aykırı hareket
edenlere beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir; ürünlere el konularak
mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
h) 13 üncü maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hükümlere
aykırı hareket edenlere onbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Fiilin,
ticarî reklâm ve ilân yoluyla gerçekleşmesi hâlinde 23/2/1995 tarihli ve 4077
sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 16 ncı maddesine aykırı hareket
edenler hakkındaki ceza hükümleri uygulanır.
ı) Veteriner tıbbî ürünlerini satmak üzere onaylı satış
yerlerinin, onaya esas dosya bilgilerine ve ilgili mevzuata uymadığının tespiti
hâlinde, işyeri sahipleri ve sorumluları ürün güvenilirliğine ilişkin risk
oluşturmayan durumlarda ikaz edilir ve düzeltilmesi için süre verilir. Risk
oluşturması ve ikaz edilen hususların düzeltilmemesi hâlinde satış yerinin
onayı bir aydan bir yıla kadar askıya alınır.
i) Veteriner tıbbî ürünleri ile ilgili Bakanlıkça istenen
kayıtları tutmayan, veteriner tıbbî ürünlerinin toptan ve perakende satışı ile
ilgili esaslara uymayan onay sahibine, üretim yerlerine ve toptan satış
depolarına yirmibin Türk Lirası, perakende satış yerlerine beşbin Türk Lirası
idarî para cezası verilir.
j) 13 üncü maddede belirtilen yerlerde, ambalajı açılmış,
bozuk veya son kullanma tarihi geçmiş veteriner sağlık ürünleri bulunduran ve
satan kişilere  bin Türk Lirası idarî
para cezası verilir.
Bitki sağlığı ile ilgili yaptırımlar
MADDE 38- (1) Bitki sağlığı ile ilgili yaptırımlar aşağıda
belirtilmiştir:
a) 15 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde zararlı
organizmaların yayılmasının önlenmesi amacıyla Bakanlık tarafından alınan
tedbirlere uymayanlara üçbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
b) 15 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen zararlı
organizmalarla yapılacak mücadeleyi Bakanlıkça belirlenen esaslara göre
yapmayanlara üçbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
c) 15 inci maddenin beşinci fıkrasında bildirimi istenen
zararlı organizma salgınını bildirmeyenlere bin Türk Lirası idarî para cezası
verilir.
ç) 15 inci maddenin altıncı fıkrasında Bakanlıkça belirlenen
yasaklama ve kısıtlamalara ve korunmuş bölgelerle ilgili getirilen esaslara
uymayanlara beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
d) 15 inci maddenin sekizinci fıkrasında belirtilen zararlı
organizma mücadelesinde kullanılacak faydalı organizmaları Bakanlıkça
belirlenen esaslara uyulmadan üretenlere, ithalatını yapanlara, piyasaya arz
edenlere beşbin Türk Lirası, kullananlara ise bin Türk Lirası idarî para cezası
verilir.
e) 15 inci maddenin dokuzuncu fıkrasında belirtilen
Bakanlıkça belirlenen ahşap ambalaj malzemelerini onay almadan üretenlerin
faaliyeti durdurulur ve yirmibin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Onaylı
olduğu hâlde Bakanlıkça belirlenen esaslara aykırı üretim yapanlara birinci
defa onbin Türk Lirası, bir yıl içerisinde aynı fiilin tekrarı hâlinde yirmibin
Türk Lirası idarî para cezası verilir, ahşap ambalaj malzemelerinin onay şartlarını
kaybeden tesislere altı ayı aşmamak üzere süre verilir, bu süre zarfında üretim
askıya alınır, verilen süre sonunda olumsuzlukların giderilmemesi durumunda
onayı iptal edilir.
f) 15 inci maddenin onuncu fıkrasında belirtilen üretim
materyallerine ilişkin onay almadan üretim yapanların faaliyetine son verilir
ve yirmibin Türk Lirası idarî para cezası verilir, ürüne el konulur ve
mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Onaylı olup da Bakanlıkça
belirlenmiş esaslara aykırı hareket edenlere onbin Türk Lirası idarî para
cezası verilir.
g) 15 inci maddenin onbirinci fıkrasında belirtilen yerlerde
Bakanlıkça mücadelesi istenen zararlı organizmalarla ilgili mücadeleyi
yapmayanlara bin Türk Lirası idarî para cezası verilir, yapmayanlar adına
gerekli mücadele Bakanlık tarafından yapılır veya yaptırılır. Mücadele
masrafının iki katı tutarın sorumlular tarafından ödenmesi için bir aylık ödeme
süresi verilir.
ğ) 15 inci maddenin onikinci fıkrasına aykırı olarak
Bakanlıktan onay almadan faaliyette bulunanlara beşbin Türk Lirası idarî para
cezası verilir. Onay alıp da Bakanlıkça belirlenen esaslara aykırı hareket
edenlere ikibin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
h) 17 nci maddenin birinci fıkrasına göre kayıtlarını
yaptırmayanlara üçbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Kayıtlı olduğu
hâlde Bakanlıkça belirlenen esaslara aykırı hareket edenlere ikibin Türk Lirası
idarî para cezası verilir. Bakanlıkça belirlenen kayıt şartlarının
kaybedildiğinin tespiti hâlinde kayıt iptal edilir.
ı) 17 nci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen Bakanlıkça
belirlenen bitki ve bitkisel ürün ve diğer maddeleri, bitki pasaportu
olmaksızın sevkini yapanlara, ikibin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
Bitki pasaportuyla ilgili konulmuş esaslara uymayanlara üçbin Türk Lirası idarî
para cezası verilir.
Bitki koruma ürünleri ile ilgili yaptırımlar
MADDE 39- (1) Bitki koruma ürünleri ile ilgili yaptırımlar
aşağıda belirtilmiştir:
a) Onaylı olmayan yerlerde bitki koruma ürünü üretimi yapan
gerçek ve tüzel kişilere otuzbin Türk Lirası, ziraî mücadele alet ve makineleri
üretimi yapan gerçek ve tüzel kişilere beşbin Türk lirası idarî para cezası
verilir ve bunlar faaliyetten men edilir. Ürünler masrafları sorumlusuna ait
olmak üzere piyasadan toplatılır ve imha edilmek üzere mülkiyetinin kamuya
geçirilmesine karar verilir.
b) Bitki koruma ürünleriyle ilgili onay alınmadan bitki
koruma ürünü ithal eden ve üretenlere otuzbin Türk Lirası, satan ve
bulunduranlara yirmibin Türk Lirası, ziraî mücadele alet ve makinelerini
üretenlere beşbin Türk Lirası, satan ve bulunduranlara üçbin Türk Lirası idarî
para cezası verilir. Bitki koruma ürünleri ile ziraî mücadele alet ve
makinelerini kaçak olarak ülkeye
soktuğu  tespit edilenler
hakkında,  5607 sayılı Kaçakçılıkla  Mücadele Kanunu hükümlerine göre işlem
yapılmak üzere savcılığa suç duyurusunda bulunulur. Ürünler masrafları
sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılır ve bitki koruma ürünlerinin
imha edilmek üzere mülkiyetinin kamuya geçirilmesine, ziraî mücadele alet ve
makinalarının ise  mülkiyetinin kamuya
geçirilmesine karar verilir. Onaylı yerlerde onaylı olmayan bitki koruma
ürünlerinin veya ziraî mücadele alet ve makinelerinin üretilmesi durumunda
ayrıca üretim yerinin onayı bir yıl süre ile askıya alınır.
c) Zararlı organizma mücadelesinde uygulanması yasaklanan
veya bu yönde uyarılar taşıyan maddeleri ihtiva eden bitki koruma ürünlerini,
piyasaya arz edilmek üzere üretilen bitki ve bitkisel ürünlere uygulayanlara
dörtyüz gün adlî para cezası verilir, uygulayıcı, ziraî mücadele hizmetini
onaylı olarak yapıyor ise ceza iki katı uygulanır. Ürünlerin imha edilmek üzere
mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
ç) Bakanlıktan onaylı bitki koruma ürünlerinin analizleri
sonucunda, onaya esas dosyasındaki formülüne ve spesifikasyonuna uymadığının
tespit edilmesi hâlinde, bitki koruma ürünleri için yirmibin Türk Lirası idarî
para cezası verilir. Bakanlıktan onaylı ziraî mücadele alet ve makinelerinin
test ve denemeleri sonucunda onaya esas spesifikasyonlarına uymadığının tespit
edilmesi hâlinde ikibin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Hatalı ürünlerin
ilgili serileri onay sahibi tarafından piyasadan toplatılır ve imha edilmek
üzere mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Ürünün piyasadan
toplatılmaması hâlinde, ürün sahibine ayrıca beşbin Türk Lirası idarî para cezası
verilir.
d) Onaylı bitki koruma ürünlerinden ve ziraî mücadele alet
ve makinelerinden birini taklit etmek suretiyle sahtesini üreterek piyasaya arz
edenler bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ve bin gün adlî para cezası ile
cezalandırılır.
e) Zararlı organizma mücadelesinde kullanılacak alet ve
makineler ile bitki koruma ürünü dışında kalan diğer ürünlerin onayı, üretimi,
ithalatı, etiketlenmesi, piyasaya arzı, kullanımı ve kontrolüne ilişkin
esaslara aykırı hareket edenlere beşbin Türk lirası idarî para cezası verilir.
f) 19 uncu maddenin birinci fıkrasında belirtilen satış
yerleri dışında bitki koruma ürünlerinin satışını yapan yer sahiplerine onbin
Türk Lirası idarî para cezası verilir. Ürünlere el konularak mülkiyetinin
kamuya geçirilmesine karar verilir.
g) Bitki koruma ürünleri ile ilgili Bakanlıkça istenen
kayıtları tutmayan, bitki koruma ürünlerinin toptan ve perakende satışı ile
ilgili esaslara uymayan onay sahibine, üretim yerlerine ve toptan satış
depolarına yirmibin Türk Lirası, perakende satış yerlerine beşbin Türk Lirası
idarî para cezası verilir.
ğ) 19 uncu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen hükümlere
aykırı hareket edenlere onbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Fiilin,
ticarî reklâm ve ilân yoluyla gerçekleşmesi hâlinde 4077 sayılı Tüketicinin
Korunması Hakkında Kanunun 16 ncı maddesine aykırı hareket edenler hakkındaki
ceza hükümleri uygulanır.
h) Bitki koruma ürünlerini satmaya onaylı satış yerlerinin,
onaya esas dosya bilgilerine ve ilgili mevzuata uymadığının tespiti hâlinde, işyeri
sahipleri ve sorumluları ürün güvenilirliğine
ilişkin  risk  oluşturmayan
durumlarda ikaz  edilir  ve
düzeltilmesi   için  süre verilir. Risk oluşturması ve ikaz edilen
hususların düzeltilmemesi hâlinde satış yerinin onayı bir aydan bir yıla kadar
askıya alınır.
ı) Bakanlıkça reçeteli olarak satılması istenen bitki koruma
ürünlerini reçetesiz olarak alıp uygulayanlara bin Türk Lirası, reçetesiz
olarak satanlara ve Bakanlıkça istenen kayıtları tutmayanlara beşbin Türk
Lirası idarî para cezası verilir.
i) Bakanlıkça kullanımı yasaklanan bitki koruma ürünlerini
reçeteye yazanlara bin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
j) Bitki koruma ürünlerini etiket bilgilerine uygun şekilde
kullanmayanlara bin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
k) Bitki koruma ürünlerinin artık ve ambalajlarını
Bakanlıkça belirlenen esaslara göre imha etmeyenlere bin Türk Lirası idarî para
cezası verilir.
Gıda ve yem ile ilgili yaptırımlar
MADDE 40- (1) Gıda ve yem ile ilgili yaptırımlar aşağıda
belirtilmiştir:
a) İnsan tüketimine uygun olmayan gıdalar, masrafları
sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılır ve mülkiyetinin kamuya
geçirilmesine karar verilir. Bu ürünleri üreten veya piyasaya arz edenler
hakkında kamunun sağlığına karşı suçlar kapsamında Cumhuriyet savcılığına suç
duyurusunda bulunulur.
b) Hayvan sağlığı için tehlike oluşturan ve tüketime uygun
olmayan yemler, masrafları sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılır ve
mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Bu ürünleri üreten veya
piyasaya arz edenlere beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
c) 21 inci maddenin üçüncü fıkrası gereğince Bakanlık
tarafından belirlenen esaslara aykırı hareket edenlere beşbin Türk Lirası idarî
para cezası verilir. Ürünlere el konarak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine
karar verilir.
ç) 21 inci maddenin dördüncü fıkrasına yönelik Bakanlıkça
belirlenen düzenlemelere aykırı hareket edenlere beşbin Türk Lirası idarî para
cezası verilir. Ürünler masrafları sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan
toplatılır ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
d) 21 inci maddenin beşinci fıkrasına aykırı hareket
edenlere onbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Ürünlerin, insan sağlığı
için risk oluşturması durumunda ürünler masrafları sorumlusuna ait olmak üzere
piyasadan toplatılır ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
Aykırılık sadece etiket bilgilerinden kaynaklanıyor ise idarî para cezası
beşbin Türk Lirası olarak uygulanır.
e) 21 inci maddenin altıncı fıkrası gereği Bakanlıkça
belirlenen kısıtlama veya yasaklamalara aykırı hareket edenlere onbin Türk
Lirası idarî para cezası verilir.
f) 22 nci maddenin ikinci fıkrasına aykırı hareket edenlere
beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
g) 22 nci maddenin üçüncü fıkrası gereği tutulması zorunlu
kayıtları tutmayanlar ve Bakanlığa bildirimi zorunlu olan bilgileri vermeyenler
hakkında beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
ğ) 22 nci maddenin dördüncü fıkrasına aykırı hareket
edenlere onbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Ürünlere el konarak
mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
h) 22 nci maddenin altıncı fıkrası gereği işbirliği
yapmayanlara üçbin Türk Lirası idarî para cezası ve Bakanlığın aldığı
önlemlerin uygulanması sırasında engelleme yapanlara beşbin Türk Lirası idarî
para cezası verilir.
ı) 22 nci maddenin yedinci fıkrasında belirtilen personeli
çalıştırmayanlara üçbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
i) 24 üncü maddenin birinci fıkrasında Bakanlık tarafından
istenen bilgileri vermeyenlere ikibin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
j) 24 üncü maddenin ikinci fıkrasına aykırı hareket edenlere
ikibin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Fiilin aynı üründe bir yıl
içerisinde tekrarı hâlinde ceza onbin Türk Lirası olarak uygulanır. Etiket
bilgileri mevzuata uygun hale getirilinceye kadar ürünlerin satışına izin
verilmez.
k) 24 üncü maddenin üçüncü fıkrasına aykırı hareket eden
üretim yerlerine onbin Türk Lirası, perakende işyerlerine bin Türk Lirası idarî
para cezası verilir. Fiilin, ticarî reklâm, ilân veya etiket yoluyla
gerçekleşmesi hâlinde 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
hükümleri uygulanır. Etiketteki beyan bilgileri ile içeriğinin ve analitik
değerlerinin uymaması hâlinde beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
l) 24 üncü maddenin dördüncü fıkrasına aykırı olarak taklit
ve tağşiş yapanlara onbin Türk Lirası idarî para cezası verilir, taklit ve
tağşiş edilmiş ürünlere el konulur ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar
verilir.
m) 25 inci maddenin ikinci fıkrası gereği alınan hızlı uyarı
bildirimine istinaden Bakanlık tarafından uygulamaya konulan tedbirlere
uymayanlara beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Hızlı uyarıya konu
olan ürün veya bu üründen elde edilen ürün
mevcut ve bitki, hayvan ve insan sağlığı açısından risk teşkil ediyorsa,
ürünlere el konulur ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
Piyasaya dağıtımı yapılmış ise sahibi tarafından piyasadan toplatılır. Ürünün
piyasadan toplatılmaması hâlinde ürün sahibine beşbin Türk Lirası idarî para
cezası verilir.
n) 25 inci maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarında
belirtilen acil durumlar ve kriz yönetimi sırasında Bakanlık tarafından alınan
tedbirlere uymayanlara beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
o) 26 ncı maddenin beşinci fıkrası gereği Bakanlık
tarafından getirilen ihtiyatî tedbirlere uymayanlara beşbin Türk Lirası idarî
para cezası verilir.
ö) 27 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen ürünlerle
ilgili hükümlere aykırı hareket eden işyerlerine onbin Türk Lirası idarî para cezası
verilir, Bakanlıkça veya Sağlık Bakanlığınca belirlenen şartları yerine
getirinceye kadar işyerleri faaliyetten men edilir.
p) 28 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen ürünlerle
ilgili hükümlere aykırı hareket eden işyerlerine onbin Türk Lirası idarî para
cezası verilir; ürünlere el konulur ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar
verilir.
Hijyen ve resmî kontroller ile ilgili yaptırımlar
MADDE 41- (1) Hijyen ve resmî kontroller ile ilgili
yaptırımlar aşağıda belirtilmiştir:
a) 29 uncu maddenin ikinci fıkrası gereğince Bakanlık
tarafından belirlenen hijyen esaslarına aykırı hareket eden birincil üretim
yapanlara bin Türk Lirası, perakende işyerlerine ikibin Türk Lirası, diğer
işyerlerine beşbin Türk Lirası idarî para cezası, üçüncü fıkrasında belirtilen
esaslara uymayan yem ve gıda işletmecilerine ikibin Türk Lirası idarî para
cezası verilir.
b) 30 uncu maddenin birinci fıkrası gereği Bakanlıktan onay
alması gereken işletmelerden, onay almadan üretim yapanlara onbin Türk Lirası,
depo ve satış yerlerine beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu
işletmelerin faaliyetleri durdurularak ürünlerine el konulur ve mülkiyetinin
kamuya geçirilmesine karar verilir.
c) 30 uncu maddenin birinci fıkrası gereği kayıt yaptırmayan
üretim yerlerine ikibin Türk Lirası, perakende işyerlerine bin Türk Lirası
idarî para cezası verilir.
ç) 31 inci maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak
kontrollerde gerekli kolaylığı göstermeyenlere fiil suç oluşturmadığı takdirde
beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
d) Resmî kontrol sonucu bozulduğu, kokuştuğu, ambalajı ürüne
zarar verecek şekilde hasar gördüğü, son tüketim tarihi geçtiği tespit edilen
ürünlerin piyasada bulunması, satışa veya tüketime sunulması hâlinde işyeri
sahiplerine bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Ürünlere el konularak
mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
e) Yapılan resmî kontroller sırasında, işyerinin tamamının
veya bir bölümünün insan sağlığı ve gıda güvenilirliği, hayvan sağlığı ve yem
güvenilirliği açısından tehlike oluşturması ve acil tedbirleri gerektirmesi
durumunda, üretimin tamamı veya tehlike oluşturan bölümünün faaliyetleri
durdurulur. Üretim yerlerine beşbin Türk Lirası, perakende işyerlerine bin Türk
Lirası idarî para cezası verilir. Bunların, eksikliklerini giderinceye kadar
faaliyetine izin verilmez. İnsan sağlığı ve gıda güvenilirliği, hayvan sağlığı
ve yem güvenilirliği açısından tehlike oluşturmayan ve acil tedbirleri
gerektirmeyen diğer durumlarda, görülen uygunsuzlukların giderilmesi için altı
ayı aşmamak üzere süre verilir. Verilen süre sonunda uygunsuzlukların
giderilmemesi durumunda, üretimin tamamı veya uygunsuzluğun olduğu bölümünün
faaliyetleri durdurulur, üretim yerlerine beşbin Türk Lirası, perakende
işyerlerine bin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
f) 31 inci maddenin onuncu fıkrasına istinaden görev verilen
kurum ve kuruluşların Bakanlıkça verilen görevi yürütememesi veya belirlenen
şartlara aykırı biçimde kullanıldığının tespiti hâlinde verilen görev yetkisi
iptal edilir.
g) 33 üncü madde gereği Bakanlıktan onay almadan faaliyette
bulunan laboratuvarlar faaliyetten
men  edilir  ve
sahiplerine onbeşbin  Türk Lirası
idarî  para  cezası
verilir. Analiz yapmadan analiz raporu düzenleyen laboratuvar
sahiplerine onbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Fiillerin bir yıl
içinde tekrarı hâlinde ceza iki kat olarak uygulanır.
ğ) 33 üncü maddenin beşinci fıkrası gereği Bakanlıkça
istenilen kayıtları tutmayan ve süresi içerisinde sunmayanlar ile bildirimi
istenilen değişiklikleri süresi içinde bildirmeyenlere beşbin Türk Lirası idarî
para cezası verilir.
h) Bakanlıktan kuruluş ve faaliyet onayı alan
laboratuvarların resmî kontrolleri sırasında mevzuata uygunsuzluk tespit
edilmesi durumunda, bu uygunsuzluğun giderilmesi için üç ayı aşmamak üzere süre
verilir. Verilen süre sonunda uygunsuzluğun giderilmemesi hâlinde beşbin Türk
Lirası idarî para cezası verilir ve uygunsuzluk giderilinceye kadar
uygunsuzlukla ilgili faaliyetten men edilir.
ı) 34 üncü maddede ithalâtla ilgili Bakanlık tarafından
belirlenen esaslara aykırı olarak, kaçak getirilen canlı hayvan ve ürün
sahipleri hakkında 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümlerine göre
işlem yapılmak üzere savcılığa suç duyurusunda bulunulur. Canlı hayvan ve
ürünlere el konulur, mülkiyeti kamuya geçirilir. Kaçak olarak yurda girdiği
tespit edilen canlı sığır cinsi hayvanlar ile koyun ve keçiler en yakın
kesimhanede kestirilerek mülkiyeti kamuya geçirilir. Kaçak getirilen canlı
hayvan ve ürünler piyasaya dağıtılmışsa sahibi tarafından toplanır; ürünü piyasadan
toplamaması hâlinde toplamama cezası olarak sahiplerine beşbin Türk Lirası
idarî para cezası verilir.
i) 44 üncü maddenin beşinci ve altıncı fıkralarında
belirtilen istisnalar kapsamında yurda girişine izin verilen canlı hayvan ve
ürünleri ticarî olarak piyasaya arz edenler beşbin Türk Lirası idarî para
cezası ile cezalandırılır,  canlı hayvan
ve ürünler piyasadan toplatılarak el konulur ve mülkiyetinin kamuya
geçirilmesine karar verilir.
Cezaların uygulanması, tahsili ve itirazlar
MADDE 42- (1) Bakanlık tarafından istenen resmî evrakta
tahrifat veya sahtecilik yaparak Bakanlığı yanılttığı tespit edilenlerin
işlemleri durdurulur ve savcılığa suç duyurusunda bulunulur.
 (2) Bu Kanunda
belirtilen idarî yaptırımları uygulamaya, il tarım müdürü yetkilidir. İl tarım
müdürü bu yetkisini ilçe tarım müdürlerine yazılı olarak devredebilir. Ancak,
resmî kontroller sırasında, insan sağlığı, gıda ve yem güvenilirliği, bitki ve
hayvan sağlığı açısından tehlike oluşturması ve acil tedbirleri gerektirmesi
durumunda, idarî para cezaları hariç olmak üzere diğer idarî yaptırımları
uygulamaya kontrol görevlisi de yetkilidir. Verilen idarî para cezaları otuz
gün içinde ödenir.
 (3) İtlaf ve imha
işlemleri, tüm masrafları sahibi tarafından karşılanmak üzere Bakanlık gözetiminde
gerçekleştirilir. Malların sahipsiz yakalanması durumunda masraflar Bakanlık
bütçesinden karşılanır.
(4) Sahipleri tarafından piyasadan toplatılması gereken
canlı hayvan ve ürünlerin sahibi veya sorumlusu tarafından toplatılmaması
durumunda Bakanlık tarafından toplatılır, toplatma masrafının iki katı tutarın
sorumlular tarafından ödenmesi için bir aylık ödeme süresi verilir.
 (5) Bu Kanunda
verilen süreler içinde ödenmeyen tutarlar ile belirlenen idari para cezaları,
21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
hükümlerine göre takip ve tahsil edilir.
DOKUZUNCU KISIM
Çeşitli Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Komisyonlar ve İlgili Kuruluşlarla İşbirliği,
İstisnaî Uygulamalar ve Yetki
Komisyonlar ve ilgili kuruluşlarla işbirliği
MADDE 43- (1) Bakanlık, bu Kanun kapsamındaki konularla
ilgili komisyonlar veya komiteler kurabilir.
(2) Bakanlık, bu Kanunun uygulanması ile ilgili olarak,
ilgili kurum ve kuruluşlar ile diğer bakanlıklarla işbirliği yapar.
(3) İçişleri Bakanlığı hayvan hastalıkları ve bitki hastalık
ve zararlıları ile mücadelede, Çevre ve Orman Bakanlığı tarım alanlarına zarar
veren yabanî hayvanlar ile hayvan hastalıklarına karşı yapılacak mücadelede
yaban hayatını ilgilendiren hususlarda Bakanlığa yardımcı olur.
(4) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
İstisnaî uygulamalar
MADDE 44- (1) Birincil ürünlerin, çiftlikte kesilmiş kümes
hayvanlarının ve tavşangillerin taze etlerinin, av hayvanları veya av
hayvanlarının etlerinin, üretici veya avcı tarafından Bakanlıkça belirlenen
küçük miktarlarının doğrudan son tüketiciye ya da son tüketiciye doğrudan
satışını yapan yerel perakendecilere arzı ile ilgili olarak Bakanlıkça istisnaî
uygulamalar getirilebilir.
(2) Bakanlık, hijyen kurallarını da dikkate alarak, gıdanın
üretimi, işlenmesi veya dağıtımına ilişkin, geleneksel yöntemlerin kullanımına
izin verebilir; coğrafî kısıtları bulunan bölgelerdeki gıda işletmelerinin ihtiyaçlarının
çözümüne yönelik istisnaî uygulamalar getirebilir.
(3) Bakanlık, tesisler ile ilgili inşaatın tasarım ve
donanımına ilişkin istisnaî uygulamalar yapabilir.
(4) Bakanlık, kurbanlık hayvanlar ve köylerdeki kişisel
ihtiyaçlar için kesimlere ve kesim yerlerine ilişkin istisnaî uygulamalar
getirebilir.
(5) Bakanlık, hayvan ve bitki sağlığı ile ilgili karantina
hükümleri saklı kalmak kaydıyla, ticareti amaçlanmayan canlı hayvan ve
ürünlerin ülkeye girişinde istisnaî uygulamalar yapabilir.
 (6) Bakanlık,
karantina hükümleri saklı kalmak kaydıyla, zararlı organizma, faydalı
organizma, bitki, bitkisel ürün ve bitki koruma ürünlerinin bilimsel ve deneme
amaçlı ülkeye girişine istisnaî uygulamalar getirebilir.
(7) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
Yetki
MADDE 45- (1) Bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri yürütmeye,
resmî kontrolleri yapmaya, ilgili taraflara görev ve sorumluluk vermeye,
koordinasyon sağlamaya Bakanlık yetkilidir.
(2) Bu Kanun kapsamındaki konularla ilgili uluslararası
temas ve işbirliğini gerektiren hususlarda Bakanlık yetkilidir.
(3) Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde veteriner hizmetleri
ile gıda, denetim ve kontrol faaliyetleri bu Kanun çerçevesinde Bakanlıkla
işbirliği içerisinde Türk Silahlı Kuvvetlerinin ilgili birimleri tarafından
yapılır.
İKİNCİ BÖLÜM
Değiştirilen, Yürürlükten Kaldırılan ve
Uygulanmayacak Hükümler
Değiştirilen hükümler
MADDE 46- (1) 14/3/2007 tarihli ve 5602 sayılı Şans Oyunları
Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanunun;
a) 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde yer
alan “net hasılatı ile” ibaresi “net hasılatı ile at ıslahı faaliyetlerine
ilişkin gelirleri hariç olmak üzere,” şeklinde değiştirilmiştir.
b) 5 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “elde
ettikleri hasılat ve” ibaresi “elde ettikleri hasılat ve at ıslahı
faaliyetlerine ilişkin gelirler hariç olmak üzere,” şeklinde değiştirilmiş ve
fıkranın sonuna aşağıdaki cümle eklenmiş, maddeye aşağıdaki fıkra ilave
edilmiştir.
“At ıslahı faaliyetlerine ilişkin giderler yatırım ve
işletme giderlerine dâhil edilmez.”
“(5) At ıslahı faaliyetlerine ilişkin gelirler, Bakanlık ile
Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca müştereken belirlenir.”
c) Geçici 4 üncü maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki
geçici madde eklenmiştir.
“GEÇİCİ MADDE 5- (1) İlgili kurum ve kuruluşlardan 6132
sayılı Kanun uyarınca şans oyunları tertip edenler için 31/3/2007 tarihi
itibarıyla defter ve belgelerinde yer alan borç asıllarıyla ilgili olarak
uygulanmak üzere, 5 inci maddede düzenlenen yatırım ve işletme giderleri üst
sınırı; takvim yılının üçer aylık dönemleri itibarıyla hasılat ve her ne ad
altında olursa olsun elde edilen diğer gelirler toplamına aynı maddeye göre
belirlenen oranın uygulanması suretiyle, kamu payının ilgili olduğu dönemde bir
önceki takvim yılının aynı dönemine göre hasılat ve her ne ad altında olursa
olsun elde edilen diğer gelirler toplamında artış  meydana
gelmiş ise,  bir önceki yılın aynı
döneminde elde edilen hasılat  ve
her  ne  ad altında olursa olsun elde edilen diğer
gelirler toplamına 5 inci maddeye göre belirlenen oranın uygulanması suretiyle
bulunan tutar ile hasılat ve her ne ad altında olursa olsun elde edilen diğer
gelirler toplamında bir önceki takvim yılının aynı dönemine göre meydana gelen
artış tutarının % 29’unun toplanması suretiyle bulunur. Kamu payının ilgili
olduğu dönemde yatırım ve işletme giderlerinin bu suretle bulunan tutardan daha
düşük gerçekleşmesi hâlinde, bu maddeye göre belirlenen üst sınıra ulaşıncaya
kadar, 31/3/2007 tarihi itibarıyla ilgili kurum ve kuruluşun defter ve
belgelerinde yer alan borç asıllarına ilişkin ödemeleri, hesaplanan kamu
payından mahsup edilebilir. Bu suretle mahsup edilecek tutar, belirtilen
tarihteki borç toplamını geçemez.”
(2) 10/7/1953 tarihli ve 6132 sayılı At Yarışları Hakkında
Kanunun;
a) 5 inci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki cümle
eklenmiş ve aynı maddenin ikinci fıkrasında yer alan “nizamname” ibaresi
“yönetmelik” şeklinde değiştirilmiştir.
“Tarım ve Köyişleri Bakanlığına tahsis edilmiş bulunan
araziler, at yarışı düzenleme yetkisi devredilen kurum, kuruluş veya özel hukuk
tüzel kişisine bedelsiz olarak kullandırılabilir.”
b) 8 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 8- Yarışların şartlarına, tertip, icra ve inzibatına,
hipodrom ve yarış yerlerinin tanzim ve idaresine, yarış programları,
ikramiyeler veya müşterek bahislere dair teknik, idarî, malî ve inzibatî
hususlara, Yüksek Komiserler Kurulunun teşekkül sureti, görev ve yetkilerine,
görevlendirilecek 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi personel ile 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki personel ve diğer personele yarış
gelirlerinden karşılanmak şartıyla, 16 yaşından büyükler için tespit edilen
aylık brüt asgarî ücretin dört katını geçmemek üzere yapılacak aylık net
ödemeler ile harcırahlara, Jokey Kaza ve Yardım Sandığı kurulması ile yardım
sandığına üye olabilecekler, yardım sandığına at binme ücretinin % 10’unu
geçmemek üzere kesinti yapılması, sandığın diğer gelirlerinin tespiti, sandık
gelirlerinin harcanması ile bu gelirlerin, 5 inci madde uyarınca
yetkilendirilen ilgili kurum veya kuruluşa borç olarak verilmesine veya ek 1
inci madde hükmü uyarınca oluşturulan hesaba aktarılmasına, disiplin
cezalarının hangi hâllerde hangi merciler tarafından verileceğine, yarışların
ve yetki verilmiş dernek, belediye ve il özel idarelerinin murakabe ve teftiş
tarzı ile doping muayenelerine ait usuller, bu Kanun ve uluslararası yarış
esasları ile memleket ihtiyaçları ve işin icaplarına göre Tarım ve Köyişleri
Bakanlığınca çıkarılacak  yönetmeliklerle
belirlenir.”
c) Geçici 2 nci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki
geçici madde eklenmiştir.
“GEÇİCİ MADDE 3- 8 inci maddede belirtilen yönetmelikler, bu
maddenin yayımı tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde yürürlüğe konulur.
Anılan yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar, bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe
konulmuş olan tüzüklerin 8 inci maddeye aykırı olmayan hükümlerinin
uygulanmasına devam olunur.”
(3) 9/3/1954 tarihli ve 6343 sayılı Veteriner Hekimliği
Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül
Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanunun 27 nci maddesinin birinci fıkrasının
(7) numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“7. Büyük Kongreye iştirak etmek üzere, oda başkanları tabii
delege kabul edilerek ilgili oda azalarından; üye sayısı (150)’ye kadar
olanlardan (4), üye sayısı (151 – 300) arasında olanlardan (5), üye sayısı (301
– 600) arasında olanlardan (6), üye sayısı (601 – 1000) arasında olanlardan
(8), ayrıca (1000)’den fazla üyesi olan odalardan (8) delegeye ek olarak
her  (500) üye için (1) delege ve aynı
sayıda yedek seçmek.”
Yürürlükten kaldırılan hükümler
MADDE 47- (1) 27/5/2004 tarihli ve 5179 sayılı Gıdaların
Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 84
üncü maddesinde ve 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun
70 inci maddesinde yer alan “27.05.2004 tarihli ve 5179 sayılı Gıdaların
Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabulü Hakkındaki Kanun” ibareleri madde metninden
çıkarılmıştır.
(3) 8/5/1986 tarihli ve 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve
Zabıtası Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.
(4) 15/5/1957 tarihli ve 6968 sayılı Ziraî Mücadele ve Ziraî
Karantina Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.
(5) 29/5/1973 tarihli ve 1734 sayılı Yem Kanunu yürürlükten
kaldırılmıştır.
(6) 28/2/2001 tarihli ve 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunu
yürürlükten kaldırılmıştır.
(7) 22/3/1971 tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun
23 üncü maddesinin son fıkrası ile 36 ncı maddesinin (h) bendinin son paragrafı
yürürlükten kaldırılmıştır.
(8) 14/5/1928 tarihli ve 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbî
Müstahzarlar Kanununun ek 2 nci ve ek 3 üncü maddeleri yürürlükten
kaldırılmıştır.
(9) 24/6/2004 tarihli ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma
Kanununun 23 üncü maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
(10) 9/3/1954 tarihli ve 6343 sayılı Veteriner Hekimliği
Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimler Birliği ile Odalarının Teşekkül
Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanunun 11 inci maddesinin ikinci fıkrası
yürürlükten kaldırılmıştır.
Uygulanmayacak hükümler ve atıflar
MADDE 48- (1) 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununda,
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununda ve 5393 sayılı
Belediye Kanununda bu Kanun hükümlerine aykırılık bulunması durumunda bu Kanun
hükümleri uygulanır.
 (2) 5216 sayılı
Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci  fıkrasının
(c),  (d), (j) ve (t) bentleri,
5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) ve (l)
bentleri, ikinci fıkrası ile 5302 sayılı
İl Özel İdaresi Kanununun  7 nci
maddesinin  birinci  fıkrasının
(a) ve  (g)  bentlerinde
belirtilen  izin  veya
ruhsatlar,  gıda ve gıda ile temas
eden madde ve malzemeler ile ilgili işyerlerinin teknik ve hijyenik koşulları
ile gıda güvenilirliği ve kalitesi konularını kapsamaz.
(3) Mevzuatta bu Kanun ile yürürlükten kaldırılan kanunlara
yapılan atıflar bu Kanunun ilgili hükümlerine yapılmış sayılır.
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler ile
uygulamaya ilişkin usul ve esaslar bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren en geç
onsekiz ay içinde yürürlüğe konulur. Söz konusu usul ve esaslar ile çıkarılacak
yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 5179
sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkındaki Kanun, 1734 sayılı Yem Kanunu,
3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu, 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunu
ve 6968 sayılı Ziraî Mücadele ve Ziraî Karantina Kanununa dayanılarak
çıkartılan yönetmelik ve diğer mevzuatın, bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin
uygulanmasına devam olunur.
(2) Hâlen faaliyet gösteren işletme ve işyerleri bu Kanun
ile getirilen yeni yükümlülüklere, ilgili yönetmeliklerde belirtilen süre
içerisinde uyum sağlamak zorundadır.
(3) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl
süreyle bu Kanunla Bakanlığa verilen görevlerin yerine getirilmesinde, sağlık
hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı ile teknik hizmetler sınıfında
uygun unvan ve derece bulunmaması hâlinde, 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı
Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesinin son
fıkrası dikkate alınmaksızın boş kadrolarda unvan ve derece değişikliği yapmaya
Bakanlar Kurulu yetkilidir.
(4) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce, süresi
içinde soy kütüğüne kayıt için sahibi tarafından müracaat edilemeyen atlar, bir
defaya mahsus olmak üzere, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı
ay içerisinde müracaat edilmesi, DNA testi ile ana-baba doğrulaması yapılması,
lüzum görüldüğünde Bakanlıkça görevlendirilen uzman heyetçe morfolojik yönden
muayene edilmesi ve her bir at için beşbin Türk Lirası idarî para cezasının
yatırılması kaydıyla Bakanlıkça belirlenen diğer belgeleri de göz önünde
bulundurularak soy kütüğüne kaydedilir.
Yürürlük
MADDE 49-  (1) Bu
Kanunun;
a) 46 ncı maddesinin birinci fıkrası, 1/4/2010 tarihinden
itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde,
b) 31 inci maddesinin birinci fıkrası, 33 üncü maddesi, 46
ncı maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları ile geçici 1 inci maddesinin dördüncü
fıkrası yayımı tarihinde,
c) Diğer hükümleri yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra,
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 50- (1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.