Dünyada Etik Eğitim Hakkı

Almanya | İtalya | ABD | Avustralya | Fransa | Brezilya | Kanada

Almanya

Almanya’da etik eğitim hakkı*, 2002 yılından beri gündeme gelmektedir. Bu gelişmenin arkasında Alman Anayasasında ve Avrupa Birliği’nde yapılan hukuki değişiklikler yatmaktadır:

2002 yılında hayvanların sağlıklı yaşam hakkı anayasanın 20. maddesi olarak anayasaya girdiğinden beri, hayvanların sağlıklı yaşam hakkı insanların hakları gibi bir anayasal hak olarak yorumlanmaktadır. Kısacası, hayvanların sağlıklı yaşam hakkı, insanların diğer haklarıyla eşit olarak değerlendirilmektedir.

AB’nin 2010/63/EU sayılı direktifine uyum çerçevesinde yasalaştırılan Hayvanları Koruma Kanunu’nun 10. maddesinin 1. fıkrası, hayvanlar üzerinde tıbbi veya bilimsel amaçla deneylerin yapılmasına sadece aynı amaca ulaşmak için alternatif bir yöntem uygulanamayacağı zaman izin vermektedir.

Almanya’da SATIS (Yüksek Öğretimde Hayvan Kullanımına Karşı Öğrenci Platformu) hayvanların eğitim amaçlı kullanımına karşı çıkmakta ve etik eğitim hakkı başvurularında öğrencilere yardımcı olmaktadır.

SATIS’in yaptığı araştırmaya göre aşağıdaki üniversiteler hayvansız eğitim seçeneği sunmaktadırlar:

  • · Bochum Fac. Medicine
  • · Bonn B.Sc. Applied Biology
  • · Frankfurt Fac. Medicine
  • · Gelsenkirchen B.Sc. Molecular
  • · Hannover Fac. Medicine
  • · Kaiserslautern B.Sc. Applied Life Science
  • · Kiel Fac. Medicine
  • · Kleve B.Sc. Bioscience and Health
  • · Lüneburg B.Sc. Enviromental Science
  • · Marburg Fac. Medicine
  • · Münster Fac. Medicine
  • · Witten/Herdecke Fac. Medicine

Aynı araştırmaya göre, aşağıdaki üniversiteler öğrencilere etik eğitim hakkı sunmaktadırlar.

  • · Berlin Charite Fac. Medicine
  • · Heidelberg Fac. Medicine
  • · Vechta B.Ed. Biology
  • · Würzburg B.Sc. Biology

İtalya

12 Ekim 1993’te İtalyan Parlamentosu 413 sayılı ve Hayvan Deneylerine Vicdani Ret Hakkındaki Kurallar isimli kanunla hayvanların kullanıldığı deneylere vicdani ret hakkı kanunlaştırılmıştır.

Kanun, akademik fakülteler de dahil olmak üzere, kamu ve özel İtalyan kurumlarının, hayvan ve hayvanlarla ilgili bilimsel veya eğitsel faaliyetlere karşı vicdani ret hakkını tam olarak bilgilendirmekle yükümlü olduklarını belirtmektedir:

Madde 1: Bu kanunun temeli vatandaşların, İnsan Hakları Bildirgesi’nde de belirtilen vicdani, fikri ve dini özgürlüklerine dayanmaktadır.

Madde 2: Bu kanun bütün doktorları, araştırmacıları, sağlık personelini ve teknisyenlerini, eczacıları ve üniversite öğrencilerini kapsamaktadır.

Madde 3: Bu kanun çerçevesinde, öğrenciler, vicdani ret haklarını etkinliğin ya da dersin herhangi bir aşamasında gerekli prosedürler doğrultusunda kullanabilirler.

Madde 4:

Fıkra 1: hiç kimse vicdani ret hakkını kullandığı gerekçesiyle cezalandırılamaz, kötü duruma düşürülemez.

Fıkra 2: hiç kimse vicdani ret hakkını kullanan birisini desteklediği gerekçesiyle cezalandırılamaz, kötü duruma düşürülemez.

Fıkra 3: Ayrıca üniversiteler; Hayvan deneylerini içeren laboratuvar çalışmalarını isteğe dayalı yapmalıdırlar, akademik yıl başlamadan önce, hayvan deneyini içeren etkinliklere ve sınavlara alternatifler geliştirerek bunları alternatif metotları belirtmelidirler.

İtalya’da 1977’de kurulan, Eurogroup for Animals, European Coalition to End Animal Experiments, Fur Free Alliance ve ENDCAPtivity üyesi olan LAV adlı örgüt, 1993’ten beri öğrencilere ve araştırmacılara verilen hayvan deneylerini vicdani ret hakkının garantilenmesinde aktif rol oynamıştır.

İtalya, dünyada bu hakkı yasal metinlerle destekleyerek tanıyan şu an için tek ülkedir.


Amerika Birleşik Devletleri

ABD’de vicdani ret yasaları üniversite öncesi eğitime yöneliktir. Ancak üniversitelerin kendi yönetmeliklerinde öğrencilerin vicdani ret haklarını düzenleyen hükümler yer almaktadır. Üniversite öncesi eğitimi kapsayan yasal uygulamalardan olan Diseksiyon Seçim Yasaları (Dissection Choice Laws), öğrencilerin hayvanlara zarar veren herhangi bir sınıf etkinliğine katılmayı reddetme haklarını güvence altına alır.

Bu sayede öğrenciler herhangi bir cezaya maruz kalmadan hayvansız uygulama alternatiflerini seçebilirler veya alternatifin bulunmadığı durumlarda etkinliğe katılmamayı tercih edebilirler. Ayrıca bu yasalar genellikle okulların, öğrenci ve ailelerini derslerde hayvanlara zarar veren etkinlikler yapılacağına dair uyarmalarını da gerektirir. 18 eyalette Diseksiyon Seçim Yasası bulunmaktadır. Buna ek olarak, altı diğer eyalette de öğrencilerin, aile izniyle, istedikleri etkinlikten muaf tutulma hakları vardır.

Üniversite öğrencileri, Cornell, Hofstra, Sarah Lawrence, İllinois Champaign-Urbana, Virginia Commonwhealth Üniversiteleri yönetmeliklerine vicdani ret hakkını dahil etmişlerdir.


Avustralya

Wollongong Üniversitesi’nin Ders Konularında Hayvan Ve Hayvan Ürünleri Kullanımının Etik Veya Dini Olarak Reddi Politikasında, sadece canlı ya da ölü hayvan değil, hayvan dokuları üzerinde yapılacak çalışmalar da ret hakkı kapsamına alınmıştır ve üniversitenin, öğrencilerin çeşitli değerlerini tanıma amacına bağlı olarak seçtikleri bölümleri etik değerlerinden ödün vermeden tamamlamalarını sağlamayı hedeflediği belirtilir.

Griffith Üniversitesi Hayvanların veya Hayvansal Ürünlerin Eğitimde Kullanımını Vicdani Ret ve Değerlendirme Politikası, öğrencilere vicdani olarak reddedecekleri durumları belirleyerek, ders organizatörü ile alternatif düzenlemeler yapılması için görüşme ve taleplerinin sonucunda tatmin olmamaları durumunda şikâyet hakkı tanır.

Melbourne Üniversitesi ise, öğrencileri alternatif düzenlemelerin yapılabildiği aktivitelerden muaf tutma seçeneği sunar ve öğrencinin iddiasının vicdani ret oluşturup oluşturmadığı ve buna uygun alternatif öğretim, uygulama veya değerlendirme düzenlemeleri yapılıp yapılamayacağının belirlenmesi sorumluluğunu da ilgili konu koordinatörlerine verir.


Fransa

Fransa’da hayvan deneylerinde vicdani ret uygulamasını yasallaştırmak için 10 Mart 2017 (N°4584) tarihinde bir kanun teklifi sunulmuş ve halen ekonomi komisyonunda değerlendirilmektedir. Kanun teklifinin temeli Uluslararası İnsan Hakları Bildirgesi’ne dayanmaktadır. Bu bildirgeye göre her insanın vicdani özgürlük hakkı vardır. Bu özgürlüğün kişiler tarafından uygulanabilmesi için hayvan deneylerine katılmayı reddetme özgürlüğü önem taşımaktadır . Kanunda vicdani ret özgürlüğünün hayvan deneyi ile uğraşan tüm öğrenci ve çalışanlara verilmesi önerilmiştir.


Brezilya

1979 tarihli Federal Kanun hayvanların üzerinde deney yapılmasını bütün üniversite öncesi okullarda ve 18 yaşının altında bireylerin bulunduğu ortamlarda yasaklamaktadır. Ayrıca 1998’de çıkarılan Çevre Suçları Kanunu, alternatif metotların bulunduğu durumlarda, bilimsel ve eğitimsel amaçlarda da hayvanlar üstünde deney yapmayı suç saymaktadır.


Kanada

Üniversite öncesi eğitimde hayvan kullanımını denetleyen kuruluş olan Bölgesel Okullar Kurulu 3R prensibini benimsemektedir. 3 R prensibi ile alternatif metotların bulunduğu hallerde, hayvanların kullanıldığı deneyler yerine, alternatiflerin tercih edilmesi zorunlu kılınmıştır.

Şu bölgelerde, öğrencilere etik eğitim hakkı sunan politikalar oluşturulmuş ve öğrencilerin bu hakkı kullanması durumunda alternatif metot seçme imkanı tanınmaktadır:

  • Burnaby
  • Kelowna
  • Vancouver
  • Abbotsford
  • West Vancouver
  • North Shore
  • Toronto
  • Ontario
  • South Shore, Nova Scotia

* Bu metinlerde, öğrencilerin etik, dini veya kültürel sebeplerle okullarındaki hayvanlara zarar veren etkinliklere katılmayı reddetme hakkını ifade etmek üzere vicdani ret terimi kullanılmaktadır.